Samengesteld 8 juni 2004. Gewijzigd 3 december 2006.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.


Bergamot -Monarda didyma

Sinaasappelbergamot - Citrus bergamia
Rode bergamot heeft een uitgesproken sinaasappelgeur.
Bijenbalsem ook wel rode bergamot genoemd,die geen cosmetische waarde heeft en mag niet verward worden met bergamotolie.
Bergamotolie is een cosmetische olie uit de bast van een bittere sinaasappelboom en wordt toegepast in eau de toilette en verzorgingscremes.

Oorsprong Canada, rond het meer van Ontario
Familie Labiaten
Kweek Vermeerderen kan door in het voorjaar te zaaien of in het voor dan wel najaar de plant te delen. De plant verlangt een zonnige plek en een luchtige vochtige grond met veel humus. De wortelstokken slaan gemakkelijk aan op een beschaduwde plek in het voorjaar.

Eigenschappen Winterharde vaste plant met opvallende en ongewone viervormige bloemen. De plant kan negentig centimeter hoog worden. In de breedte wordt de plant dertig centimeter en hij heeft vlezige wortels. De donkergroene bladeren met soms rode nerven zijn harig, speervormig en worden veertig centimeter lang. De bloemen zijn trompetvormig en vijf centimeter lang, karmozijnrood en doen een beetje aan kamperfoelie denken De plant bloeit van midzomer tot late zomer. De bloemen houden wat langer als ze wat schaduw hebben. De hele plant is sterk aromatisch. De wortels kruipen sneller dan die van munt. Oeps! Het is een stevige plant. De wortels komen vanzelf boven aan de oppervlakte.

De sinaasappelbergamot is echter niet bestand tegen vrieskou. De plant wordt gebruikt voor cosmetische doeleinden. De plant bevat namelijk een olie. De sinaasappelbergamot kan tien meter hoog worden en kan jarenlang meegaan in een pot. Dat is wel zo handig, want 's winters wil hij binnenstaan.

Geschiedenis
De Oswegastam gebruikten bergamot en de kolonisten zetten Oswego-thee in de tijd van de Boston Tea Party om de Britse import te dwarsbomen.
Midden 17e eeuw ontstond een invoer van een moerasplant uit de Verenigde Staten naar Europa. Bijen bleken dol op de nectar. Bergamot groeit op de vochtige bodem rondom het Ontariomeer. De plant is vernoemd naar de Spaanse plantkundige Monardez.

Gebruik culinair gebruik, potpourri, bijenbalsem, medicinaal

Toepassingen

Medicinaal
Misselijkheid; winderigheid; menstruatiepijn; slijmvliesontsteking; depressie; spanningen; emotionele instabiliteit; vaginale jeuk; urineweginfecties; acne; gordelroos; eczeem; psoriasis.

-Misselijkheid, winderigheid, menstruatiepijn: twee maal per dag 15-20 druppels tinctuur of 2-3 keer per dag een kop thee. Voor slijmvliesontsteking geldt hetzelfde recept maar dan in de vorm van stomen.
-depressie, spanningen, emotionele instabbiliteit: voeg wat druppels etherische olie toe aan een verdamper.
-vaginale jeuk, urineweginfecties: zitbaden
-acne, gordelroos, eczeem, psoriasis: etherische olie verdund met een vluchtige olie.
-hoofdpijn: voeg twee bloemhoofdjes van bergamot toe aan thee.
Let op bergamotolie verhoogt de lichtgevoeligheid van de huid. Vermijd direct zonlicht de eerste vier, vijf uur na gebruik van olie op de huid!

Culinair
De verse blaadjes zijn (in kleine beetjes) te gebruiken in salades, vruchtenmix, drankjes. De drankjes kun je maken van verse of gedroogde bladeren. De thee van bergamot is fris en ontspannend.

Overig
Bergamot, met name de sinaasappelbergamot, is geschikt in potpourri.

Bronnen -Caroline Foley, Jill Nice & Marcus A. Webb, De nieuwe kruidenbijbel, Zelf kruiden kweken en toepassen, Librero, Kerkdriel, 2002, Oorspronkelijke titel New Herb Bible, Vertaling: Textcase Dick de Ruiter, 224 p.
-Audrey Wynne Hatfield, Kleine kruidenencyclopedie, 3e dr., Hollandia, Baarn, 1977; Oorspronkelijke titel Pleasures of herbs, Vertaling: H. C. E. de Wit-Boonacher, 198 p.
-Christopher Hobbs, Geneeskrachtige kruiden voor dummies, Dummie reeks, Addison Wesley, Imprent Pearson Education Benelux, 2003, Engelstalige editie 1998, Wiley Publishers, Indianapolis, Indiana, Verenigde Staten, vertaling Selma Bakker voor Fontline, 366 p.

Naar het begin van de tekst van deze plant.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.