Samengesteld 25 juni 2004. Gewijzigd 5 december 2006.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.


Duizendblad – Achillea millefolium

De geslachtsnaam ‘Achillea’ verwijst naar Achilles, de Griekse held, hij gebruikte het kruid bij de wond aan zijn hiel, de kennis over dit kruid had hij geleerd van de Centaur Cheiron. De Griekse held Achilles verzorgde de wonden van zijn soldaten in de Trojaanse oorlog. Duizendblad wordt ook wel eens herba militaris genoemd. In het Nederlands is een van de volksnamen Soldatenkruid. De soortnaam ‘Millefolium’ betekent ‘duizendbladig, wat verwijst naar het diep ingesneden blad. Duizendblad is ook te gebruiken bij dieren.

E: Common Yarrow, Milfoil, Nosebleed, Thousandleaf, Yarrow
F: Millefeuille, Achillée millefeuille
D: Gemeine Schafgarbe, Schafgarbe, Wiesen-Schafgarbe
Volksnamen Achilleskruid; Duizendtak; Garve; Hazengras; Hazenkervel; Hondengervel; Ogenbloem; Reinevaar, Ribbenkwaad; Rijstepapbloem; Schapengraf; Schapenribbe; Soldatenkruid; Stoelbloem; Tabaksbloem; Velddragon; Wondkruid

Oorsprong land van herkomst onbekend
Familie Composietenfamilie - Asteraceae
Kweek Vaste plant. Ontkiemt binnen 10 tot 14 dagen. Houdt van een goed waterdoorlatende, ietwat droge grond, kan ook erg goed tegen droge omstandigheden. Als de grond erg arm is dan eerst bemesten. Zaailingen kunnen binnen 8 tot 12 weken op de definitieve plek worden gezet. Houdt daarbij een onderlinge afstand van dertig centimeter aan. Verwijder de verwelkte bloemen, zo zorg je voor een tweede bloei. Scheuren in de lente of herfst. De plant doet het zowel in de zon als in de schaduw. Duizendblad kun je niet binnenshuis kweken.

Eigenschappen Een vaste plant uit de Composietenfamilie, wordt tussen de 10 tot 100 cm hoog, de hoogte is afhankelijk van de grondsoort. De bladen zijn licht behaard, smal, lancetvormig, met slippen en en zeer diep ingesneden: twee tot drie keer geveerd. Bij wrijving komt een typische geur vrij. De bloemhoofdjes zijn vier tot acht milimeter groot en hebben een schermachtige bloeiwijze. Het omwindsel is tussen de drie tot vierenhalve milimeter groot. De lintbloemen zijn lang, uitgespreid, (vaal)wit soms rose en tussen de vier en zes milimeter lang. De buisbloemen zijn geelachtig wit soms wat roze met vliezige schubben tussen de bloemen. De bloemen staan in schijnschermen. Dit zijn grote afgeplatte dichte tuilen die aan het einde van de rechtopstaande stengel staan. Elke bloemhoofd lijkt een enkele bloem te zijn, maar heeft vijf straalbloemen en een centrale schijfbloem. De vrucht is zonder pappus en de plant bloeit tussen mei en oktober. De wollige rechte stengel heeft een stevige, vrij harde wat hoekige structuur. Zowel blad als stengel zijn donkergroen tot grijsgroen. De zaden hebben kleine vleugels. De wortelstok is kruipend. De plant is overblijvend, geurend, zeer gehard, verdraagt hitte, kou en droogte, is zeer algemeen voorkomend en is te vinden langs wegbermen, grasland, weiden en langs heggen, paden. De plant heeft een wat bittere peperachtige smaak en levert een blauw-groene olie met azuleen. Wat hem geschikt maakt voor huidproblemen. De olie is fris zoet-kruidachtig van geur en wordt verkregen door waterdampdestillatie van het gedroogde kruid. De hele bloeiende plant wordt in de schaduw gedroogd. Wilde Bertram (A. ptarmica) is een broertje of zusje van duizendblad en die staat in vochtig grasland. A. millefolium v. rosea is rozeromig van kleur en A. filipendulina heeft heldergroene bloempjes. Overmatig gebruik kan de lichtgevoeligheid van de huid vergroten. De plant komt ook als sierplant voor. Europa, Noord Azie. Chamazuleen komt ook voor in kamille. Duizendblad is soms de goedkopere versie voor kamille en is krachtiger in werking dan kamille wat een voordeel kan zijn.

De plant bevat de volgende Inhoudsstoffen: Organische zuren: Blauwzuur; Alkaloïden, achilletine (heeft een bloedstelpende werking); Etherische olie (cineol, thujon > klein spoortje en chamazuleen, rijk aan sesquiterpene lactonen, infectiebestrijdend); Flavonoïden: verbetert de circulatie, verlaagt de bloeddruk en bevordert urineafscheiding; Vitamine B4 (choline); Fosfor; Glycosiden; Kalium; Looistoffen; Cumarine; Salicylzuur

Geschiedenis
Gebruik
Gedurende de Middeleeuwen was de naam van het kruid ook wel ‘Supercillium Venus’ ofwel ‘de wenkbrauw van Venus’, waarschijnlijk omdat het kruid veel werd gebruikt bij vrouwenziekten, maar ook ‘Herba militaris’ vanwege de werking bij wonden. In de 17de eeuw werd het wel toegevoegd aan salades. In de Middeleeuwen werd Wilde Bertram gebruikt om het niezen op te wekken. Dit was goed tegen verkoudheid. Dokter Vogel kwam er mee in aanraking toen hij een aantal indianenstammen bezocht. Zij gebruikten Duizendblad op snijwonden. De Micmacs gebruikten het bij koorts en verkoudheid en ze verdreven er boze geesten mee door middel van de rook van Duizendblad

Ook in China werden vijftig Duizendbladstengels (verschillende bronnen vermelden dat hiervoor de Wilde Bertram – Achillea ptarmica, werd gebruikt) gebruikt bij de I-Tjing, later werd dit systeem vervangen door de bekende muntjes. Medicinaal werd het veel gebruikt bij wondheling en infecties. Door de Navajo’s in de zuidelijke staten van de VS wordt het kruid ‘levensmedicijn’ genoemd, en is het een panacee.

Folklore
Een geneeskruid met een lange geschiedenis. Eerst is er natuurlijk het verhaal van Achilles, wiens moeder hem als kind in de Styx doopte in de veronderstelling dat hij op deze manier onkwetsbaar zou zijn, helaas hield zij hem bij de hiel vast, en laat dit nu net het plekje zijn waar Hector hem raakte met zijn pijl tijdens de Trojaanse Oorlog. Een andere mythe verhaalt hoe de moeder van Achilles, Thetis, de Zeegodin, hem verpleegde nadat hij in de strijd gewond was geraakt, zij gebruikte Duizendblad en de wond genas. De laatste uitleg over de naam van het kruid is dat Achilles met deze naar hem genoemde plant, zijn tegenstander in de strijd om Troje, Telephos genezen zou hebben. Duizendblad was heilig voor de Kelten, de Druïden deden voorspellingen met het kruid, het verzamelen ervan ging met de nodige rituelen gepaard. De Angelsaksen noemde het kruid, ‘gaeru gearwian’, dit betekent ‘bereiden’ of ‘behandelen’, waarschijnlijk werd er gerefereerd aan de genezende kwaliteiten van het kruid.

Toepassingen
Overmatig gebruik kan de lichtgevoeligheid van de huid vergroten. Niet gebruiken tijdens zwangerschap. Het kruid verder nooit langer dan drie weken achter elkaar toe passen, dan een week stoppen, dan eventueel weer drie weken, dan een half jaar niet meer. Sommige mensen reageren allergisch op Duizendblad, zij ontwikkelen uitslag. Duizendblad werkt beter als tijdens het gebruik geen thee of koffie wordt gedronken. Overigens heeft het vers geperste sap van het kruid een sterker effect dan de thee. Tevens intensiveert Duizendblad de werking van andere kruiden. De verse bladeren en gestampte bloemhoofdjes van Duizendblad zijn goed toepasbaar in geneeskrachtige aftreksels. Luchtgedroogde plantendelen worden vaak gebruikt.

Medicinaal
Bloedcirculatieverbeterend; relaxerend op zenuwen; regelt hormoonhuishouding; bloedstelpend; bloedzuiverend; bloedrukverlagend; wondhelend; ontsmettend; koortsbestrijdend; zweetdrijvend; stimuleert spijsvertering, eetlustbevorderend; winddrijvend; bloedvatenreinigend; urinewegen zuiverend; kiespijn; samentrekken; ontstekingsremmend; krampstillend; bloedvatenversterkend

De toepassingsvorm is een thee, tenzij er iets tussen haakjes staat. Van de tinctuur kan twee maal per dag vijftien tot twintig druppels worden genomen.
hartkloppingen; stress; maagpijn veroorzaakt door spanningen; eetlustopwekkend(tinctuur) ; gespannen spieren; hysterie; na CVA; verlaagt bloedstuwing in het hoofd; trombose in combinatie met hoge bloeddruk; verlaagt bloeddruk; winterhanden- en voeten; bloedhoesten; opvliegers; transpiratie; migraine; uitdrijven vrucht; bij bloedingen; na bevalling bloedstelpend; menstruatieklachten (ook zitbad eventueel met Kamille); menstruatie-opwekkend; baarmoederkrampen; pijn in bekken als gevolg van verstopping en eerdere kwalen met een ontsteking; droge koorts; afscheiding maag- en darmsappen en galaanmaak stimuleren; gebrek aan eetlust, flatulentie; prikkelbare darm; darmkrampen; galkoliek; diarree; blaasontsteking; reguleert nierfunctie; is ondersteunend bij afdrijven nier- en blaasstenen; infectie urinewegen (tinctuur); bevordert urineafscheiding; beschermt de lever tegen toxiciteit; bloedneuzen (spoeling); bloedende aambeien (thee wassingen, compressen); snijwonden (spoeling of druk het verse blad op een scheerwond), versoepelt pijnlijke plekken en kneuzingen; beschermt slijmvliezen tegen ontstekingen en opzwellen; is een lichaamsreiniger; tijdens herstelperiode; bloedhoesten (altijd naar een dokter); neusbloeding (blad kneuzen en in de neus opsnuiven) . Doe een aftreksel in het water voor een ontspannend bad.

De olie van duizendblad is geschikt voor ontstoken gevoelige huid; eczeem; jeuk; hoofdhuidproblemen; littekens; spataderen; wonden; uitslag; aderverkalking; trombose; reumatische artritis; krampen; aambeien; indestegie; blaasontsteking; cystitis; infecties urinewegen; menstruatieproblemen; overgangsklachten; verkoudheid en griep; koorts; hypertensie; slapeloosheid; stress.

Bij een verhoogde bloeddruk kan je het combineren met Meidoorn, Lindebloesem en Maretak. Duizendblad is tevens een zeer goed middel om koorts mee te bestrijden, het moet dan wel om zogenaamde droge koorts gaan. Duizendblad brengt het zweten juist op gang. Bij koorts gaat het goed samen met Vlierbloesem, Pepermunt, Cayennepeper en Gember.

-Uitblijvende menstruatie opwekken: drie koppen thee per dag of maximaal een theelepel tinctuur op een kop heet water, drie keer per dag.

Toepassingen van de olie
Ontstoken gevoelige huid, acne
Neem vier druppels duizendbladolie en zeven druppels karnemelk met vijf druppels rozenolie en doe dat bij veertig mililiter jojobaolie en tien mililiter tarwekiemolie. Smeer de plek twee keer per dag met de mengsel in.

Culinair
De jonge blaadjes kunnen gebruikt worden in salades, zachte kaasdips. De etherische olie wordt als smaakstof in vermouth en kruidenbitters gebruikt. Duizendblad heeft een wat bittere peperachtige smaak.

Cosmetisch
Duizendblad is extraherend, en adstringherend. Dat maakt het geschikt voor stoombaden, kompressen en in combinatie met andere kruiden die een diepreinigende werking hebben op acne (smeerwortel, paardebloem, kattekruid, wormkruid, moederkruid) is het heel goed toepasbaar. Duizendbladthee of het sap uit de bladeren kan zichtbare adertjes in het gezicht doen verminderen. Het kan ook een waardevolle kuur voor de hoofdhuid zijn (jeuk, vet haar)

Vette probleemhuid Duizendblad-brandnetelreiniger
Deze reiniger is licht samentrekkende herstellende lotion en geschikt voor een fletse vette probleemhuid. De lotion heeft een verkoelende en zachtmakende werking.
Neem 2.5 dl karnemelk en 60 gram vers duizendblad en brandnetel. Laat de kruiden twintig minuten sudderen in de karnemelk en haal dan de pan van het vuur. Dek af en laat twee uur trekken. Zeef, schenk in flessen en zet het in de koelkast.
Dit recept kun je ook gebruiken voor droge en normale huid maar gebruik dan in plaats van duizendblad, vlier, wormkruid of moederkruid.

Overig Deze plant maakt zijn omgeving sterk, zodat de planten eromheen minder last hebben van luis. Maak bijvoorbeeld een oplossing met Brandnetel en Boerenwormkruid. Tevens verdiept Duizendblad de hun geur en smaak van naburige planten. Door een fijngehakt blaadje Duizendblad aan een kruiwagen compost toe de voegen, wordt de vertering versneld. Het is een zeer goede vlinderplant. De bloemhoofden kun je uitstallen. Duizendblad helpt schapen, geiten, paarden en runderen bij spijsverteringsproblemen en flatulentie. Toevoegen aan het voer, of geven als thee of als tinctuur. Vers Duizendblad kneuzen en op de huid smeren van dieren, het houdt vervelende insecten en vlooien op afstand.

Bronnen
-http://www.locusmagi.nl
-http://home.planet.nl/~lind0399/medicinaalaf.htmlKruidenlijst
-http://plantaardigheden.nl/plant/beschr/gonnve/duizendblad.htm
-http://www.natuurlijkerwijs.com
-Caroline Foley, Jill Nice & Marcus A. Webb, De nieuwe kruidenbijbel, Zelf kruiden kweken en toepassen, Librero, Kerkdriel, 2002, Oorspronkelijke titel New Herb Bible, Vertaling: Textcase Dick de Ruiter, 224 p.
-Pamela Forey en Ruth Lindsay, Medicinale planten, serie Snel-zoek natuurgids, Elmar, Rijswijk, 1994, Vertaling Ludo Koenders, 123 p.
-Christopher Hobbs, Geneeskrachtige kruiden voor dummies, Dummie reeks, Addison Wesley, Imprent Pearson Education Benelux, 2003, Engelstalige editie 1998, Wiley Publishers, Indianapolis, Indiana, Verenigde Staten, vertaling Selma Bakker voor Fontline, 366 p.
-Lippert/Podlech, Bloemengids in kleur, 420 natuurgetrouwe foto's en 250 botanische tekeningen, Thieme, Baarn, z.j., 252 p.

Naar het begin van de tekst van deze plant.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.