Samengesteld Gemaakt op 18 juni 2004. Gewijzigd 4 december 2006.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.


Hartgespan- Leonurus cardiaca

Leo=leeuw. Nurus = staart . Cardiaca verwijst naar de oude reputatie van de plant voor hartklachten.
Hartelust; Hartekruid; Leeuwestaart
Engels: Motherwort; Couthwort.
Frans: Agripaune cardiaque

Oorsprong Azie
Familie Labiaten
Kweek Hartgespan wil op een alleenstaande schaduwrijke plaats staat. Het groeit op muren, droge plekken. Uit de horizontale ondergrondse stengel ontstaan rechtopstaande stengels.

Eigenschappen
Hartgespan is een zachtbehaarde en overblijvende plant en wordt een halve tot anderhalve meter hoog. De plant heeft rechtopstaande vertakte stengels die in kleur overlopen tot rood violet. De stengels zijn vierkant met ruwe afstaande bladeren die tegenoverstaande en handvormige gelobt zijn. De bladeren zijn gesteeld en scherp getand net als de kransen. De onderste bladeren zijn drie tot zeven spletig. De bovenste bladen zijn kleiner, wigvormig, drie-spletig of drie -lobbig. De bladeren zijn licht behaard en donkerder aan de bovenzijde. De lipbloemen zijn tweelippig, paars (vleeskleurig) of wit met paarse vlekjes (een bruinrode tekening) en staan in kransen die uit de oksels van de bovenste bladeren ontspringen. De kelk is vijf tot acht milimeter lang, smal en klokvormig. De kroon is acht tot tien milimeter lang, de buis is kort, de bovenlip helmvormig en de buitenzijde daarvan is behaard. De onderlip is drieslippig. De helmklokken zijn gespreid. De plant heeft een sterke onaangename geur. De plant bevat alkaloiden, bitterstoffen, vitamine A, vitamine B-complex, kalium, magnesium, calcium (dit zijn de zogenaamde hartmineralen) en ijzer. De plant bloeit van juni tot oktober en is te vinden in wegbermen, ruderale plaatsen, in de duinen, heggen, ruigten, langs spoorlijnen. Ze is te vinden in bijna heel Europa (met uitzondering van het Middellandse zeegebied) en in Azie, bij ons en in Engeland is ze echter zeldzaam.
De gehele plant is nontoxisch en kan gebruikt worden voor medicinale en culinaire doeleinden. Het gehele bovenste bloeiende gedeelte van de plant wordt geoogst voor het maken van kruidenpreparaten.

Geschiedenis
Hartgespan zou in de zevende eeuw uit Azie zijn gekomen en heeft zich verspreid in heel Europa, behalve in het Middellandsezeegebied. Het werd in kloostertuinen geteeld en is uitgebreid geprezen voor hartklachten, met name klachten van nerveuze aard.

Gebruik
Folklore

Toepassingen
Medicinaal:
Stimuleert de doorbloeding waardoor het bloedvaten opent naar plekken waar stagnatie zit. Daardoor zorgt het voor toevoer van voedingsstoffen, zuurstof en voert het afvalstoffen af. wondhelend; wondreinigend. Gaat bloedstolsel tegen maar de werking is nog onduidelijk.
Het is een uitstekende versterker voor de hartspier zonder deze te overspannen. Hartaandoening (te snelle of onregelmatige hartslag) met name als dit gepaard gaat met stress of angst; ander hartkwalen in combinatie met benauwdheid en hypertensie. De plant is geschikt voor het cardiovasculaire stelsel (hart en bloedvaten), het is geschikt als harttonicum; tegen hartkloppingen; hoge bloeddruk; ter versterking van het hart; vermindering van (zenuw)pijn (angina). Hartgespan gaat goed samen met alle kruiden die positief op de hartspier werken bijvoorbeeld citroenmelisse of lavendel.
Goed voor het vrouwelijke voortplantingsstelsel bij een pijnlijke of uitblijvende menstruatie of premenstruele klachten (met name veroorzaakt door stress of angst); inzetbaar bij problemen in de menopauze: ontspant en verminderd opvliegers (Dit kan eventueel in combinatie met salie. Salie werkt tegen overmatig zweten); valse weeen vermijden; te gebruiken vlak voor en vlak na de bevalling om de afstoting van de moederkoek te vergemakkelijken.
Overig: windverdrijvend; verzacht maagkrampen; tegen kramp; kalmerend; overactieve schildklier (dit in combinatie met wolfspoot).

Een aftreksel van hartelust is opwekkend en een kalmerend middel vooral voor mensen met hartaandoening, zenuwpijn en benauwdheid

Maak een infuus van een theelepel tot een eetlepel kruid en een kwart liter gekookt water. Drink per dag twee tot drie keer een kwart liter infuus of neem twee tot vier pipetjes van de tinctuur opgelost in een glas water.

De gehele plant is nontoxisch en kan gebruikt worden voor medicinale en culinaire doeleinden. De gehele bloeiende plant is dus bruikbaar, vers als gedroogd. Verzamel de bloeiende toppen in de zomer. Gebruik dit kruid bij voorkeur vers, droog de bladeren. Drogen doe je in de schaduw. Droge hartgespan verliest een gedeelte van zijn werkzaamheid. Zet de toppen direct op alcohol om er een tinctuur van de te maken. Van deze plant zijn vloeibare tincturen op de markt, en ook is het gedroogde kruid los verkrijgbaar. Let op hartgespan is niet geschikt om te nemen tijdens de zwangerschap!

Culinair Overig

Bronnen
-http://www.plantaardigheden.nl
-Christopher Hobbs, Geneeskrachtige kruiden voor dummies, Dummie reeks, Addison Wesley, Imprent Pearson Education Benelux, 2003, Engelstalige editie 1998, Wiley Publishers, Indianapolis, Indiana, Verenigde Staten, vertaling Selma Bakker voor Fontline, 366 p.
-Pamela Forey en Ruth Lindsay, Medicinale planten, serie Snel-zoek natuurgids, Elmar, Rijswijk, 1994, Vertaling Ludo Koenders, 123 p.
-Lippert/Podlech, Bloemengids in kleur, 420 natuurgetrouwe foto's en 250 botanische tekeningen, Thieme, Baarn, z.j., 252 p.

Naar het begin van de tekst van deze plant.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.