Samengesteld 23 juni 2004 Gewijzigd 8 december 2006.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.


Knoflook – Allium sativa(gekweekt)

De geslachtsnaam ‘Allium’ betekent gewoon ‘knoflook’ of ‘look’. De soortnaam ‘sativum’ betekent ‘wild’. Garlic. In het Angelsaksisch betekent 'gar' lans en 'leac' bolgewas.

Oorsprong
Oorspronkelijk is knoflook afkomstig uit Siberië en West Azie. Slaven die piramides moesten bouwen aten knoflook om hun krachten te behouden en om ziekte te voorkomen. Er wordt wel eens beweerd dat het gebruik van knoflook al meer dan 5000 jaar oud is.

Familie
Lelie

Kweek
In de Verenigde staten wordt het nu in Californië gekweekt. Momenteel voorziet Californië de V.S. voor 90% van gedroogde knoflook, het meeste hiervan gaat naar fabrikanten.
Knoflook wil op goed gedraineerde, vruchtbare en luchtige grond staan (anders gaat ze schimmelen) en op een zonnig plekje. Plant de teentjes in maart, tweeeneenhalve centimeter diep en met een onderlinge afstand van vijftien centimeter.

Eigenschappen
Knoflook behoort samen met prei, bieslook, daslook en uien tot de looksoorten. De 60 tot 70 cm hoge plant heeft lange smalle naar beneden hangende lookbladeren en bloeit in kogelronde schijnschermen. De "knoflookteentjes". De ondergrondse bolletjes zijn klein met veel bijbolletjes (teentjes) dicht opeengepakt (met elkaar verbonden) in een witte schil. De schil voelt een beetje aan als papier. De bladeren zijn hol en recht en vooral stijf, ze lijken op glad gras en ruiken zoals de bollen. De lancetvormige bloemschede omvat de bloemstengel. Het bloemhoofdje kan uitgroeien tot zo'n zestig centimeter. De bloemen groeien stervormig in kleine bollen die, als lange schermen, op de bladloze stengels staan. In de knop is elk scherm ingesloten door een puntig vlies. Het aantal en de grootte van de knoflookteentjes, alsmede de kleur van de huid -wit tot violet- is sterk variërend. Dit is afhankelijk van de soort en van het klimaat. Net als uien zijn de biologisch geteelde knoflookteentjes scherper van smaak. De oogst van de bollen is in de zomer.Knoflook komt wijdverspreid voor en wordt veel gekweekt in moestuintjes. Het meeste wordt het gebruikt in de landen rondom de Middelandse Zee.
Daslook (A. urnsinum), Kraailook (A. vineale) zijn wijdverspreide wilde knoflooksoorten. Daslook is in Nederland zeldzaam en beschermd. Gebruik deze soorten zoals de gecultiveerde knoflook. Daslook werd vroeger gebruikt om het eten te kruiden.

Geschiedenis
De geur heeft altijd de overhand gehad. De mens heeft het al lang met zich meegenomen en de oorsprong is daardoor onduidelijk; zuidwest Siberie misschien? Het werd meegenomen door nomaden. Tegen de tijd dat de geschiedenis op schrift werd gesteld, was het wereldwijd verspreid en populair in Zuid Europa, waar het gebruikt werd als voedsel, medicijn en mystiek kruid.

In het oude Egypte zwoeren artsen hun eed onder het aanroepen van de Knoflook, deze plant werd als heilig beschouwd. In Beneden Egypte was het te heilig om te eten en werd het vereerd. Het werd gegeten door Griekse en Romeinse soldaten en door zeelui, de gehele plattelandsbevolking in Europa was er bekend mee. En in Afrika werd het als een van de voedingsmiddelen gegeten. Men vond het passend voedsel voor Hecate (Griekse godin) en legde het op stapels stenen bij wegkruizingen, voor haar.

Hoe belangrijk de Knoflook was in Egypte blijkt verder uit een bericht van de Griekse schrijver Herodotus (van 480 v. Chr. – na 430 v. Chr.) waarin staat dat bij de bouw van de grote piramide van Cheops 1600 zilvertalenten werden uitgegeven voor de aankoop van een voorraad uien, knoflook en radijzen voor de arbeiders. Ook in de Griekse en Romeinse klassieke wereld was de Knoflook een sacrale plant. Zo offerde men Knoflook en Papaverkoppen aan Mania, een geduchte Romeinse Godin van de Dood, van oorsprong Etruskisch. In de bijbel wordt Knoflook vermeld als een van de planten waarnaar men terugverlangt na de vlucht uit Egypte.
Binnen de geschiedenis van de geneeskunde is de Knoflook een van de meest belangrijke kruiden.
De Egyptenaren kenden zijn stimulerende werking al in het derde millennium voor Chr. Hippokrates dacht dat het uitroken met Knoflook te nageboorte kon uitdrijven.

Het gebruik van Knoflook heeft altijd voor en tegenstanders gehad. Homerus maakte van knoflook een onderdeel van het feestmaal dat Nestor de wijze, held van de Trojaanse oorlog, Machaon aanbood. Maar in Griekenland mocht niemand die knoflook gegeten had de tempels van Cybele binnengaan. En Shakespeare verzocht zijn spelers een 'zoete adem' te verspreiden. Het verhelderde wel de stem. Knoflook is omwille van de geur niet geschikt voor ''bekoorlijke dames''.
Een papje op de huid, zou de huid doen afkoelen.

Culpepper prees knoflook aan omdat het de ongemakken die ontstonden door het drinken van vervuild en stinkend water teniet zou doen. Tijdens de pestepidemie bewees knoflook ook zijn antisceptische, antibacteriele, antivirale eigenschappen. In de pestepedimie van 1722 beweerden vier dieven dat ze door knoflookazijn beschermt zouden zijn, als ze dode pestslachtoffers beroofden en tijdens het uitbreken van de epidemie in de negentiende eeuw deed knoflook weer van zich spreken. Knoflook werd gedragen tegen de pest. In de arme wijken van London konden Franse priesters de patienten behandelen zonder zelf besmet te raken. Terwijl de Engelse geestelijken de besmetting wel opliepen. Het verschil? De Franse priesters aten bij iedere maaltijd knoflook.

Gebruik
Van knoflook is bekend dat het een stimulerende werking heeft. Dioscorides beschouwde de plant als een universeel geneesmiddel dat kon worden aangewend tegen o.a. wormen, haaruitval, hoest, schurft, zweren, als urinedrijvend middel, tegen tandpijn en tegen de beet van slangen. Ook gebruikte men Knoflook als tegengif bij Monnikskap – en Bilzekruidvergiftiging. Knoflook was ook een gewaardeerd afrodisiacum, als het werd verpulverd en gemengd met verse Koriander en gedronken in onversneden wijn. In de Middeleeuwen paste men Knoflook o.a. toe bij melaatsheid, vandaar dat leprozen ook wel Knoflookpellers werden genoemd. In de 19de eeuw wreef men tijdens de grote cholera-epidemieën de ledematen die in een krampachtige toestand waren in met een azijnextract van Knoflook. Etterende wonden werden tijdens de Eerste Wereldoorlog nog verzorgd met uitgekookt Veenmos, gedrenkt in Knoflooksap. Met de as van de plant genas deze Griekse Hippokrates lopende hoofdzweren. Plinius schreef dat de Romeinen knoflook gebruikten tegen kiespijn en hoest. Ook beweerde hij dat het kauwen op knoflook als tegengif werkte bij dronkenschap. Hippocrates waarschuwde dat knoflook slecht was voor de ogen, maar goed was voor het lichaam. Heden ten dagen wordt er nog veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de medicinale werking van knoflook, bijvoorbeeld naar het zuiverend- en verdunnend effect van knoflook op het bloed en de cholesterol verlagende werking.

Folklore
Een Aziatische legende verhaalt dat toen Satan na de zondeval het Paradijs verliet overal uien groeiden op de plaats waar hij zijn rechtervoet plaatste en knoflook waar hij zijn linkervoet had gezet.

De Egyptenaren zwoeren de heilige eed bij dit kruid en de Israelieten leerden knoflook kennen tijdens hun verblijf in Egypte. De Oude Grieken moesten er niets van weten. De Romeinse legioenen aten er 'bergen' van zodat ze betere en sterkere vechters door zouden worden en een beter uithoudingsvermogen zouden krijgen. Tegenwoordig trekken er nog steeds herders dagenlang door de Pyreeneeen met geen ander voedsel dan brood ingesmeerd met knoflook.

Al in klassieke tijden gold Knoflook om zijn sterke geur als een afwerend middel. De Romeinen gebruikten Knoflook tegen demonen en Lemuren, en de Grieken beschouwden de plant als sinds de tijd van Homerus als antimagisch, men hing bijvoorbeeld Knoflook als amulet om de nek van kinderen tegen de Strix. In Midden-Europa speelde de Knoflook in het oude volksgeloof een belangrijke rol als beschermer tegen heksen, toverij, dwergen, vampiers enzovoorts. Pasgeboren baby’s kregen daarom drie Knoflookteentjes in de wieg. In Duitse streken wreef men de staldeuren in met Knoflook tijdens Walpurgisnacht. Knoflook werd veel toegepast in de sympathische geneeskunde, men geloofde dat Knoflook in een ziekenkamer de ziekte kon overnemen, daarom hing men het op in ziekenvertrekken. Tegen de pest bestonden ook allerlei formules met Knoflook. Op Sicilië legt men Knoflook in het bed van barende vrouwen om hen te vrijwaren van problemen tijdens het baren. Hierbij moeten dan wel drie kruistekens geslagen worden.

Knoflook is ook bijzonder beschermend, zeelieden dragen het bij zich om zich te beschermen tegen schipbreuk. Soldaten droegen het in de Middeleeuwen bij zich als bescherming. Het wordt in huis geplaatst om het te beschermen tegen het kwaad en om dieven op afstand te houden, boven de deur wordt het gehangen tegen afgunstige mensen, vooral in nieuwe huizen werkt Knoflook zeer krachtig. Knoflook wordt onder het hoofdkussen van kinderen geplaatst om ze te beschermen en vroeger droegen bruiden een stuk Knoflook in hun zak om geluk te brengen en om het kwaad op afstand te houden op deze grote dag. Wanneer een magneet wordt ingewreven met Knoflook verliest deze zijn magische kracht.

Toepassingen
Je kunt knoflook het beste hangend bewaren én niet in een afgesloten bus.

Medicinaal
Het antibioticum van de arme man.
antibioticum; antibacterieel (staphylococcus, streptococcus, brucelle) antiviraal (maakt herpessymplex 1,2 onschadelijk); antischimmel; antihelmitisch (wormdodend waaronder rondwormen en haakwormen) spijsverteringsbevorderend; vochtafdrijvend; ontsmettend; zweetbevorderend; windverdrijvend; verwarmend; bloed- hart- en vaatstelsel beschermend; slijmlosmakend.
Darmaandoeningen; doodt darmparasieten; aderverkalking; candida; vaginale schimmel; urineweginfecties; spijsverteringsschimmel; spijsverteringsinfecties; bloedsomloop; hoge bloeddruk; hoog cholesterol; wormbestrijdend; verkoudheid; griep; longontsteking; bronchitis; hartaandoeningen; kanker (Je kunt overwegen om tussen de behandelingen door je immuunsysteem in de benen te helpen door het gebruik van knoflook. Mits je niet al te misselijk bent en het overlegt met je arts.); oorpijn; roodheid; stimulerend; tegen maagkramp; verlaagt hoge bloeddruk; voorkomt atherosclerose; tegen voetschimmel (olie).
Rauw knoflooksap is een effectief ontsmettingsmiddel op open wonden; insectenbeten (vers geperst sap).

Neem bijvoorbeeld een paar teentjes knoflook in plakjes gesneden per dag (twee tot drie tenen per dag). Dit kun je koken in water met venkel of rauw eten. De hoge dosering zwavel jaagt ongedierte op de vlucht. Let op: hiermee test je wel je vrienden en kenissenkring uit. Capsules (een keer per dag twee tot vier capsules) kunnen daarom een goede optie zijn. In olievorm en poedervorm is het ook te verkrijgen. Doe naderhand wat pepermuntolie op je tong. Peterselie eten kan ook. Olie met knoflook blijft niet lang goed. Knoflookazijn wel. Zeer hoge doses knoflook kunnen soms niet samen met bloedverdunners. Overleg met je arts. Overmatig gebruik van knoflook kan leiden tot een irritatie van de maag of overmatig veel gasvorming in de darmen. Gebruik knoflook (prei, bieslook, daslook, uien) niet als je borstvoeding geeft.

Knoflookhoestsiroop
Neem een theelepel tot een eetleper per keer van de siroop. De siroop is geschikt voor kinderen. Eventueel voeg je voor de smaak een paar druppels sinaasappel- of kaneelolie toe.
Neem een kwart liter honing en vijf tot tien teentjes knoflook; het sap van een middelgrote citroen; een salieblad; een citroenschil (vers of gedroogd)
Doe de honing in de blender en voeg de knoflook, citroensap, salieblad, citroenschil toe. Meng op hoge snelheid tot een gladde massa en laat het op een koele plek een aantal dagen trekken. Pers de vloeistof dan uit de vaste delen en filter. Buiten de koelkast is het dan maximaal zeven dagen goed; in de koelkast wat langer.

Zalf tegen kaalheid
Knoflook, bijenwas en honing 1:1:1 vermengen en aanbrengen.

Longen kun je vrij houden van infectie door knoflookolie te gebruiken.

Culinair
Toepasbaar in onder andere soepen; vleesschotels; visgerechten; groenten; dressings; salades; wildschotels en eiergerechten. Het is een idee om de slabak van te voren met een teentje knoflook. Voor een vermoeden van knoflook laat je het heel even in de schil meekoken in de saus.
Knoflookpoeder kan men het beste op een koele, donkere en droge plaats bewaren. Vers of in poedervorm geeft dit kruid sauzen, vlees, worstwaren, salades etc. de zeer kenmerkende knoflooksmaak, die is te omschrijven als: Doordringend, iets zoetig, maar brandend-scherp. Men kan knoflook het beste beetje bij beetje toevoegen, net zolang totdat men het gewenste resultaat heeft bereikt. In de Italiaanse keuken is knoflook erg populair, denk maar eens aan het gebruik in pizza's en pasta's. In Engeland en ook in Nederland is knoflookbrood een van de veel gebruikte starter in een restaurant. Er is tegenwoordig ook knoflookzout in de handel. Wanneer men hier gebruik van maakt, moet men niet vergeten het "normale " zout in een recept te verminderen. Het kauwen op peterselie helpt bij een knoflookadem.

Hummus Dipsaus Midden Oosten. Geef er vers brood en rauwkost bij.
Voor ongeveer 2.5 dl 200 g garbanzobonen uit blik; 3 flinke tenen knoflook; 1.25 dl tahin; 80 ml olijfolie; zout; (versgemalen) peper; sap van een halve citroen; paprikapoeder.

Laat de bonen uitlekken; bewaar het vocht en pureer de bonen met de knoflook, tahin en olijfolie in de keukenmachine. Voeg zoveel bonenvocht toe dat er een stevige pasta ontstaat. Maar deze pittig met zout en peper en voeg citroensap naar smaak toe. Leg de humus op een dienbord en laat iets afkoelen. Strooi vlak voortijds de paprikapoeder erover

Overig

Bronnen
-http://www.locusmagi.nl
-http://home.planet.nl/~lind0399/medicinaalaf.htmlKruidenlijst
-http://plantaardigheden.nl/plant/beschr/verst/knoflook.htm
-Caroline Foley, Jill Nice & Marcus A. Webb, De nieuwe kruidenbijbel, Zelf kruiden kweken en toepassen, Librero, Kerkdriel, 2002, Oorspronkelijke titel New Herb Bible, Vertaling: Textcase Dick de Ruiter, 224 p.
-Audrey Wynne Hatfield, Kleine kruidenencyclopedie, 3e dr., Hollandia, Baarn, 1977; Oorspronkelijke titel Pleasures of herbs, Vertaling: H. C. E. de Wit-Boonacher, 198 p.
-Pamela Forey en Ruth Lindsay, Medicinale planten, serie Snel-zoek natuurgids, Elmar, Rijswijk, 1994, Vertaling Ludo Koenders, 123 p.
-Christopher Hobbs, Geneeskrachtige kruiden voor dummies, Dummie reeks, Addison Wesley, Imprent Pearson Education Benelux, 2003, Engelstalige editie 1998, Wiley Publishers, Indianapolis, Indiana, Verenigde Staten, vertaling Selma Bakker voor Fontline, 366 p.
-Avanelle Day & Lucille Stuckey, Groot kruiden kookboek, bewerkt door Wina Born, Nederlandse Boekenclub, Den Haag/ Antwerpen, 1968, Born N.V., Oorspronkelijke titel The spice cookbook, Arragement with Scott Meredith Literary agency inc., New York, 445 p.
-Lippert/Podlech, Bloemengids in kleur, 420 natuurgetrouwe foto's en 250 botanische tekeningen, Thieme, Baarn, z.j., 252 p.

Naar het begin van de tekst van deze plant.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.