Samengesteld 18 april 2004, bijgewerkt 3 juni 2004. Gewijzigd 8 december 2006.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.


Koriander- Coriandrum Sativum

De naam koriander verwijst naar het griekse woord Koris en dat staat voor wandluis. Als je over een wants strijkt geeft hij een geur af die veel op die van koriander lijkt. De geslachtsnaam ‘Coriandrum’ werd al gebruikt door Plinius de Oudere, komt van het woord ‘koros’, sativum betekent wild.

Oorsprong
Over de oorsprong wordt getwist. Er zijn meerdere plekken van herkomst genoemd: middenoosten, oosten van het middellandsezee-gebied, west europa.

Eigenschappen
Schermbloemigen, de plant wordt 60 centimeter hoog en 25 centimeter breed. Het heeft ronde stengels en de bladeren lijken op peterselie maar zijn meer getand zoals bijvoorbeeld duivekervel maar zijn kleiner en teerder. De plant gedijt goed in rulle grond met een goede drainage die licht kalkhoudend is. Het wil in de volle zon staan (in verband met de rijping van de zaadjes) maar verlangt op het heetst van de dag een beetje afdekking. De heldergroene blaadjes waaieren uit en worden bovenaan nog meer geveerd. De plant kan bloeien van midden zomer tot begin van de herfst met kleine witte trosparapluutjes. De wortels zijn lichtbruin en wigvormig. De bladeren kunnen niet goed gedroogd worden, maar je kunt ze wel invriezen.De onrijpe vruchtjes ruiken onaangenaam. De rijpe vruchten geuren aromatisch en geven hoe langer men ze bewaart meer geur af. De vruchtjes kun je het beste bewaren in een glazen bokaal. De zaden smaken licht pikant, anijsachtig

Kweek
Je kunt de plant in het voorjaar zaaien (midden april) of in de herfst (september), waar het ontkiemt na ongeveer veertien dagen. Als je het binnenkweekt dan krijgt het geen zaad. Het kan in de volle grond op dertig centimeter afstand vanaf 15 mei. Regelmatig hakken en wieden bevordert de groei. De oogst van het zaad kan beginnen als het begint te rijpen. Het is dan grijsbruin van kleur. Hang papieren zakken om de stelen om het zaad op te vangen en te laten drogen. Doe je het niet dan heb je volgend jaar veel koriander!
De wilde planten lijken op de giftige waterscheerling (Cicula virosa) gebruik daarom alleen gecultiveerde planten!

Geschiedenis
In de Bijbel is koriander een van de bittere kruiden. Het wordt vergeleken met manna. Vele duizenden jaren daarvoor werd het al gebruikt in de keuken en voor medicinale doeleinden bij culturen in Europa, Zuid-Amerika, India en China. Het is een belangrijk onderdeel van curry. De Romeinen brachten het naar Engeland waar het veel werd gebruikt in de Elizabethaanse tijden. De plant hoort oorspronkelijk thuis in het oosten van het middellandse zeegebied en wordt al heel lang in Azie gebruikt. In West Europa groeit het hier en daar nog half verwilderd. In Engeland gebruikte men het in de gin en de veeartsen gebruikten het voor de dieren.
Het gebruik als genees – en keukenkruid gaat tot in ver in de oudheid terug. Artsen in de oudheid spreken elkaar vaak tegen als het om Koriander gaat. Het gaat van giftig tot in staat pest en epilepsie genezend, of een bevalling pijnloos makend. Koriander zou de zinnen prikkelen en doven. Wat een tegenspraak allemaal. Hippocraten en andere Griekse artsen gebruikten het kruid. In China werd het ingezet tegen voedselvergiftiging.

Volgens de Chinese overlevering bezit korianderzaad de macht om onsterfelijkheid te verlenen. De Peruvianen gebruiken het kruid in al hun eten. De Egyptische koks gebruikten het in soepen en Egypte heeft een streek waar het beste zaad van daan kwam en naar het Oude Rome werd geexporteerd. In Egypte zijn sporen van koriander terug gevonden in de pyramides. De Romeinen vermengden het met azijn en streken dit op hun vlees om bederf te voorkomen. Het is inderdaad schimmelwerend en bacteriedodend.

Toepassingen
ontsmettend; antiviraal; afrodisiacum; schimmelwerend; bacteriedodend; slijmoplossend; eetlustopwekkend; krampremmend; verkoelend; verlicht indestegie (de pijn die een onaangenaam gevoel geeft in de buik na het eten); spijsverteringsbevorderend; wormdodend; stimulerend; windverdrijvend; diarree, koliek; voorkomt brandirigheid en helpt het geheugen.

Medicinaal
De bladeren zijn olierijk en kunnen de spijsvertering en eetlust bevorderen. Het kruid heeft een goede uitwerking op de bronchien. Het is mogelijk om 2x daags 15 druppels van tinctuur te nemen. De Mexicanen gebruiken het kruid om de vertering van scherpe kruiden te bevorderen.(De koriandervruchten stimuleren de eetlust en de spijsvertering.) Daarnaast is dit een middel tegen ingewandswormen en helpt de thee ook tegen krampen. Voor de thee neemt men twee theelepels van het zaad en laat dit vijftien minuten zachtjes koken in een kwart liter water.
Het wordt aan verschillende kruidenmedicijnen toegevoegd om een prettige geur te krijgen. Bij een naderende griep of verkoudheid of tijdens een periode van stress kan het helpen. De geplette zaadjes kunnen als compres dienen bij pijnlijke gewrichten (bijvoorbeeld ten gevolge van reum) of aambeiden.

Culinair
De bladeren kunnen alleen vers gebruikt worden. Het kan wel ingevroren worden maar oogt dan minder mooi. Het kruid wordt gebruikt in curry's, wildpasteijen, ingemaakte augurken en kaas, marinades voor lamsvlees, de zaden kunnen tot een pasta worden vermalen en aangelengt met olijfolie. Verder kun je het gebruiken in soepen, sauzen, salades, brood, koek en gebak, likeur, stoofschotels, kipgerechten, wildpasteien, kaas. Het kruid wordt vooral gebruikt in de Oosterse en Zuid-Amerikaanse keuken.

Recept culinair
Champignons met koriander 2 personen

500 g witte champignons; 2 eetl. olijf- of zonnebloemolie; 2 eetl. korianderzaad; 1 teentje knoflook; 2 eetl tomatenpuree; 300 ml droge witte wijn; zout en peper; korianderblad (versiering van het bord)

Maak de champignons schoon en snijd ze in stukken. Doe de olie, wijn, knoflook en koriandezaden in een pan en breng het geheel aan de kook. Doe de deksel op de pan en laat het geheel vijf minuten sudderen. Voeg de champignons toe en laat het vijf minuten doorkoken zodat de champignons gaar zijn. Haal deze laatste uit de pan en leg ze even terzijde. Kook de vloeistof nog wat langer door (ongeveer vijf minuten), zodat het mengsel inkookt. Giet het daarna over de champignons en laat het afkoelen. Versier het met korianderblad. Dit gerecht is geschikt voor bij de barbeque.

Cosmethisch
Koriander wordt gebruikt in de parfumindustrie die de essentiele olie gebruikt in poeders en reukwater. De groene bessen geven gedroogd een zoete muskusachtige olie en die wordt verwerkt in lichaamspoeder.

Bronnen
1.Caroline Foley, Jill Nice & Marcus A. Webb, De nieuwe kruidenbijbel, Zelf kruiden kweken en toepassen, Librero, Kerkdriel, 2002, Oorspronkelijke titel New Herb Bible, Vertaling: Textcase Dick de Ruiter, 224 p.
2.Audrey Wynne Hatfield, Kleine kruidenencyclopedie, 3e dr., Hollandia, Baarn, 1977; Oorspronkelijke titel Pleasures of herbs, Vertaling: H. C. E. de Wit-Boonacher, 198 p.
3.Pamela Forey en Ruth Lindsay, Medicinale planten, serie Snel-zoek natuurgids, Elmar, Rijswijk, 1994, Vertaling Ludo Koenders, 123 p.
4.Wilfrieds kruidenhoekje: http://users.skynet.be/hofmeester/tuinartikels/kruiden-koriander
5.Christopher Hobbs, Geneeskrachtige kruiden voor dummies, Dummie reeks, Addison Wesley, Imprent Pearson Education Benelux, 2003, Engelstalige editie 1998, Wiley Publishers, Indianapolis, Indiana, Verenigde Staten, vertaling Selma Bakker voor Fontline, 366 p.
6.http://www.locusmagi.nl
7.http://home.planet.nl/~lind0399/medicinaalaf.html/Kruidenlijst

Naar het begin van de tekst van deze plant.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.