Samengesteld 25 oktober 2004. Gewijzigd 8 december 2006.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.


Laurier - Laurus nobilis

Laurus’ betekent ‘Laurier’. De soortnaam ‘nobilis’ betekent ‘edel’.

Oorsprong
Laurier komt met name in het oosten van het Middellandse Zeegebied voor. Turkije en het Zwarte Zeegebied (met name Georgië) zijn de belangrijkste productiegebieden. Het groeide in de tijd van de oude beschavingen overal rond de middelandse zee.

Familie
Rozen

Kweek
Stekjes kun je in de vroege zomer nemen en afdekken om ze zo te laten wortelen. De jonge boompjes kun je in het voorjaar uitplanten in goed afwaterende tuinaarde, en op een zonnige beschutte plek. Bij strenge winters moet je de plant afdekken of in een orangerie zetten. Deze plant verwacht een rijke grond vermengt met compost.

Eigenschappen
Laurierbladeren groeien aan een kleine, altijd groene boom. Een laurierboom kan reusachtig groot worden. Maar je kunt de boom goed snoeien en dat houdt de boom compact. Laurier leeft behoorlijk lang in een pot. Geef regelmatig water en voeding. De wortels gaan niet erg diep, dus erg veel voeding uit de bodem halen ze niet. De gedroogde bladeren hebben een sterke, wat houtachtige, kruidige smaak die te vergelijken is met verse peper zonder het pikante. Laurierbladeren zijn lang en puntig ovaal en worden ongeveer zeven en een halve centimeter lang. Ze zijn donkergroen en glanzend en geuren naar balsem. Ook het hout geurt. De stelen zijn taai en hebben een houtachtige grijze bast. De boom heeft kleine gele bloemen die vrij onbeduidend zijn en in de late lente verschijnen.

Geschiedenis

Gebruik
Eigenschappen:Ontsmettend, samentrekkend. Verpulpt blad: op brandwonden en kneuzingen Binnen de kruidengeneeskunde speelt de Laurier ook een rol. De wortel van de Laurier werd door de ouden gebruikt tegen leververstopping, ziekten van de milt en andere inwendige organen.
Laurierbessen werden als tegengif beschouwd voor de pest en ook voor de beten van giftige dieren. Bovendien werden ze voorgeschreven bij spijsverteringsstoornissen en de hoest. Plinius de Oudere beschrijft een hele reeks toepassingen voor de Laurierbladeren, - bast – en bessen waaraan een verwarmende kracht werd toegeschreven. Een aftreksel van de bladeren werd gegeven bij aandoeningen van de blaas en de baarmoeder, de bladeren in olie gekookt regelden de menstruatie. Geplette Laurierbessen werden in een pessarium geplaatst of als een drankje ingenomen om de menstruatie op te wekken. Tijdens de Renaissance werden al deze remedies overgenomen.

Laurier werd vroeger ook wel gebruikt om dropstaven in te verpakken (als bescherming tegen vocht). Waarschijnlijk is uit dit gebruik het idee voor laurierdrop geboren. Laurier van goede kwaliteit herken je aan grote, onbeschadigde bladeren met een goede groene kleur. Deze bladeren worden met de hand geselecteerd. Bladen uit het Zwarte Zeegebied zijn over het algemeen dunner en van mindere kwaliteit.

Folklore De Laurier was zowel voor de Grieken als de Romeinen een heilige boom. Hij was in Griekenland gewijd aan Apollo, de zoon van Zeus, en in Laconie aan de tweelingzus van Apollo, Artemis/Diana. De oude priesteressen van Apollo, in Delphi, kauwden op Laurierblad om in extase te geraken, en ademde ook de dampen in van verbrand wierook voor dit doel. Decoraties van Laurier werden/worden gebruikt tijdens het Joelfeest.
De associatie met Apollo is logisch, want de Laurier is een sterk ruikende aromatische boom, en de Zonnegod Apollo is de zuiveraar bij uitstek. De Laurier werd dan ook geassocieerd met zuivering – en reinigingsrituelen, om mensen van de pest, maar ook van morele fouten te reinigen. Een plechtige reiniging werd bijvoorbeeld uitgevoerd in de Apollotempel te Delphi, het volk werd dan besprenkeld met water waarin Laurier werd gedoopt. Het omkransen met Laurier werd eveneens als zuiverend beschouwd. De Romeinen leerden de Laurier kennen via de Apollocultus en weldra kreeg hij een plaats in de reinigings – en boeterituelen van de Latijns-Sabijnse religie. Er bestaan veel mythes over het ontstaan van de Laurierboom, een daarvan is heel bekend. De kuise Daphne, de dochter van de Riviergod Peneus/Ladoon, werd achtervolgd door de verliefde Apollo. Maar ze verkoos de deugd boven de liefde van de Zonnegod. Daarom werd de nimf door haar vader veranderd in een Laurier. Nu Daphne niet meer zijn vrouw kon worden zwoer Apollo dat de laurier de meest aanbeden boom zou zijn. Dichters moester er hun verzen aan wijden en geen Romeins feest kon zonder haar bladeren meer gevierd worden. Met haar altijd groene bladeren zou zij als wachter aan de poorten staan. Nooit zou zij verwelken, geen bliksem zou haar treffen. Inderdaad laurier omzoomde de poorten van Caesars paleis en Caesar droeg laurierbladeren als kroon (om zijn kaalheid te verbergen). Koning Tiberius, doodsbang voor de blimsem, verwachte van zijn lauwerkrans bescherming. Een kroon van laurierblad staat voor wijsheid en heerschappij en werd gebruikt in het oude Rome en het oude Griekenland. Een louwerkrans wordt nog steeds gedragen door winnaars van motorraces.

Naast Apollo werden ook andere Goden geassocieerd en gekroond met laurier, zoals bijvoorbeeld de zoon van Apollo, Asclepius, de God van de Geneeskunst, Dionysos/Bacchus, de God van de stuwende kracht van de Natuur, Heracles/Hercules, de redder van de mens in nood, Zeus, de Oppergod, Fides, de Romeinse Godin van de trouw etc. Verder kregen krijgers, dichters, redenaars, filosofen, koningen, priesters en overwinnaars van de Pythische en Olympische spelen een krans van Laurier op het hoofd. Bij de Romeinen droeg de keizer een Lauwerkrans, net als de Romeinse generaals tijdens hun triomftocht, zelfs de gewone soldaat droeg dan een Lauriertakje in de hand. Laurier werd voor het eerst op deze manier gebruikt toen Crassus de bloedige overwinning op Spartacus vierde. Als de keizer de triomfator was reed hij door Rome op een wagen, getrokken door vier paarden die elk getooid waren met een Laurierkrans. De keizer droegen in de rechterhand en Lauriertak en in de linkerhand een ivoren scepter met een adelaar., Op hen hoofd droegen ze een Lauwerkrans. Boven hun hoofd hield een slaaf een zware gouden kroon met een Eikenbladmotief, deze slaaf fluisterde de keizer dan in het oor dat ook hij sterfelijk was. De keizerlijke familie had ook een persoonlijke binding met de Laurier. Toen Livia Drusilla, die later toen ze met keizer Augustus trouwde, Augusta werd genoemd, eens ergens zat liet een adelaar hoog uit de lucht een bijzonder witte kip in haar schoot vallen. Livia schrok niet, maar verwonderde zich over het voorval, toen nog een wonder duidelijk werd; in haar bek hield de kip een takje Laurier met besjes. De priesters bepaalden dat men de kip en haar nakomelingen moest bewaren en dat het takje geplant moest worden, en met religieuze toewijding beschermd moest worden. Dit deed men in de keizerlijke villa aan de Tiber, ongeveer 9 mijl van de Flavinaweg. De villa heette sindsdien “Bij de Kippen”, daar is ook een schitterend Laurierbos ontstaan. De naam voor de Laurierkransen, de ‘bacca lauri’ ligt aan de oorsprong voor termen als ‘laureaat’, ‘baccalaureaat’ en het Engelse ‘bachelor. Deze titel mag achter de naam geplaatst worden als bac.

Voor de Grieken was het dragen van laurier goed voor de gezondheid. Als iemand ernstig ziek was, hing men een takje laurier boven zijn deur om de dood en kwade geesten te verdrijven. Het werd geassocieerd met welzijn en genezing. In Italie verbrandden jonge meisjes takjes laurier om weggelopen geliefden terug te krijgen. In een deel van Italie voorspelde men het slagen of mislukken van de oogst aan de hand van een vuurtje van lauriertakken.

'Heks noch duivel, donder noch bliksem zal een man letsel toebrengen op een plek waar een laurierboom staat.' (Culpepper). En Parkinson zegt ten tijde van de Tudors: ' Laurier dient zowel tot het genoegen als tot profijt, zowel als ornament als voor nuttig gebruik, evenzeer voor eerlijke burgelijke als voor medische doeleinden, ja zowel voor zieken als voor gezonden, voor de levenden als voor de doden. Laurier dient zowel om het huis van God als van de mens te versieren, om warmte behaaglijkheid en kracht aan mannen en vrouwen te geven, uitwendig bij het baden en zalven, inwendig in dranken;'om de vaten toe te bereiden waarin we vlees zowel als dranken bewaren; om de levenden met een krans te bekronen en de lichamen van de doden te versieren en te bedekken. Zodat we dit kruid van wieg tot graf nodig hebben en gebruiken.' Opvallend: Culpepper heeft het erover dat laurier bij het huis van God geplaatst moet worden terwijl het in polytheistische (meergoeden) Griekenland gebruikt werd om te profeteren. In Delphi bij het orakel van Apollo waren de priesteressen door de roes van stramonium (doornappel) en opgewonden en narcotische invloed door laurier. Ze stonden met een laurierblad tussen de tanden hun profetien uit te spreken. Takken laurier en rozemarijn werden gebruikt op zowel begrafenis als trouwerij: overal waar een zegewens nodig was. Als een laurierboom doodging werd dat als een gruwelijk voorteken voor dood en onheil gezien.

De laurier werd door zijn zijdezachte olijfgroene en roodachtige bast tot een soort van godheid gezien door de Grieken. Later werd het de plant van Apollo en stond het symbool voor de macht van de zonnegod en gaf het daardoor bescherming tegen het kwaad en hielp het bij het instandhouden van maatschappelijke welstand, en het verlenen van talenten voor cultuur, muziek, zang, dichtkunst en voorspelling.

In de bijbel wordt de Laurier niet expliciet genoemd. In het Christendom vindt men echter nog wel gebruiken die teruggrijpen op de oude heidense Laurierverering. In het vroege Christendom symboliseerde de altijdgroene Laurier ook het eeuwige leven, nog steeds staan ze veel op kerkhoven aangeplant. Het was een middel tegen hekserij.

Toepassingen Medicinaal Bladeren en bast hebben een sterk drogende en genezende kracht dit geldt nog meer voor de bessen. Galstenen, obstructies in lever openen, pest, besmettelijke ziekten, reumatische klachten, verlammingen, krampen, beving, vermoeienis, pijn en ongemak van reizen in een koets of trein. geelkleurige olie: haaruitval, winderigheid, indestegie, reumatiek. twee maal per dag twintig druppels tinctuur (gemaakt van het blad).
Het is geschikt bij pijnlijke spieren, verstuikingen. De geur helpt hoofdpijn te verlichten, stimuleert het immuunsysteem (griep, verkoudheid) is lichaamsverwarmend (olie), stimuleert de bloedsomloop en helpt bij verstopte neus en holten.

Door een tot twee blaadjes in een soep te doen, bevorder je de vertering van vetten.
Stijve spieren, gewrichten, reuma, artritis: maakt een sterk infuus van laurierblaadjes en gebruik dit als compres voor het pijnlijke gewricht. Leg het compres van de warme thee er vijftien minuten op.

Culinair Met name de Franse en de Italiaanse keuken kennen een rijkelijk gebruik van laurier in hun recepten, maar ook in India kan men het kruid zeer waarderen. Laurierblad is een van de ingredienten van bouquet garni. Verder wordt het gebruikt in marinades, soepen, sauzen, bouillonsHet wordt gebruikt om allerlei soorten vlees, vis mee te kruiden als ook groenteschotels, stoofpotten, soepen, sauzen, bouillons, garnering en incidenteel pudding. Verwijder het laurierblad wel voordat je het gerecht eet.

Overig Om de spieren in bad te laten ontspannen neem je een eetlepel azijn en bladeren en de bladeren doe je in een badkruidenzak. Een linnen of katoenen zakje voldoet goed.
Voor haarwassen neem je een theelepel laurierolie en negen eetlepels alcohol met een eetlepel (mineraal)water en dit geheel verdeel je over de hoofdhuid.

Bronnen
-http://www.locusmagi.nl
-http://home.planet.nl/~lind0399/medicinaalaf.htmlKruidenlijst
-http://plantaardigheden.nl/plant/beschr/verst/laurier.htm
-Caroline Foley, Jill Nice & Marcus A. Webb, De nieuwe kruidenbijbel, Zelf kruiden kweken en toepassen, Librero, Kerkdriel, 2002, Oorspronkelijke titel New Herb Bible, Vertaling: Textcase Dick de Ruiter, 224 p.
-Audrey Wynne Hatfield, Kleine kruidenencyclopedie, 3e dr., Hollandia, Baarn, 1977; Oorspronkelijke titel Pleasures of herbs, Vertaling: H. C. E. de Wit-Boonacher, 198 p.
-Christopher Hobbs, Geneeskrachtige kruiden voor dummies, Dummie reeks, Addison Wesley, Imprent Pearson Education Benelux, 2003, Engelstalige editie 1998, Wiley Publishers, Indianapolis, Indiana, Verenigde Staten, vertaling Selma Bakker voor Fontline, 366 p.

Naar het begin van de tekst van deze plant.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.