Samengesteld gemaakt 15 juni 2004. Gewijzigd 9 december 2006.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.


Mariadistel – Silybum marianum (Carduus marianum) (gekweekt)

De geslachtsnaam ‘Silybum’ werd door Dioscorides gegeven aan een aantal soorten eetbare distels. De soortnaam ‘marianum’ is een verwijzing naar de Heilige Maagd, volgens een legende zouden de witte strepen op het blad veroorzaakt zijn door haar melk dat op de Distel zou zijn gevallen.

Oorsprong
uit de bergen, rotsachtige kreupelbossen in Afrika, het Middelandse zeegebied, Centraal Europa. In Noord-Amerika is de plant ingeburgerd in de droge steengrond.

Familie

Kweek
Mariadistel verlangt een zonnige goed afwaterende plek. Zaailingen moet je uitdunnen op zestig centimeter en zaailingen willen zeker geen natte voeten! Snijdt de bloemen weg om de bladgroei te stimuleren.

Eigenschappen
Het is een hoge, statige distel met paarse of rose buisbloemen, de bladen zijn bedekt met melkachtige witte strepen. De plant is een of tweejarige plant met rechtopstaande gegroefde ongevleugelde stengel en een witnervig stekelrandig gegolfde bladeren. De roodpaarse bloemhoofdjes zijn groot en alleenstaand; elk met een voet gevormd door schutblaadjes met stekels op de rand en op de top. De plant is geheel winterhard. De bloei is in midden zomer, daarna volgen de vruchtjes die lijken op zwarte zaadjes. In technische termen heten die achenen.

De zaden zijn zwartgrijs gevlekt met lange witte haren. De plant komt voor op ruigten, akkers, weiden, langs paden. De plant kan tussen de veertig en de hondervijftig centimeter hoog worden. De plant wordt zestig centimeter breed.Van oorsprong komt zij uit Zuid-Europa, maar is later in Noord-Europa geintroduceerd. Komt voor in Frankrijk, Spanje, Italie, Oost-Europa. In mindere mate in Engeland en Duitsland. De omhulsels van het zaad worden gebruikt voor medicinale doeleinden (extract, capsules, tabletten, vloeibare tincturen, los)

Geschiedenis
Al vroeg werden de kwaliteiten van de Mariadistel erkend, Plinius de Oudere schreef dat het kruid niet de moeite van het koken waard is, maar dat het wel een uitstekend middel was om gal af te voeren. Ook Hildegard von Bingen, die de plant Venusdistel noemde is vol lof over de medische werking, maar volgens haar moet het kruid dan wel eerst gekookt worden. Culpeper put zich ook uit in lofuitingen, hij achtte het kruid net zo nuttig bij het voorkomen en genezen van de pest als de Gezegende Distel, maar ook om verstoppingen in de lever en milt tegen te gaan. Volgens Culpeper was de Distel urinedrijvend en zou hij stenen verwijderen, ook steken in de zij (milt?) en vele andere kwalen en pijnen. Kortom het zuivert lever en bloed. Nu is Mariadistel een van de belangrijkste geneeskruiden voor de lever, in 1929 begon een Duitse arts, H. Schulz met wetenschappelijk onderzoek naar oude geneeskruiden, hij ontdekte dat een 18de eeuwse Duitse arts Rademacher, het kruid voorschreef bij chronische leverkwalen, geelzucht en hepatitis. In de jaren ’50 werd de inhoudsstof silymarine geïsoleerd, de plant is uitputtend onderzocht en heeft zijn nut bij leverkwalen bewezen.

Ook psoriasis wordt soms in verband gebracht met een slecht functioneren van de lever, en met name met betrekking tot de leukotrieen-productie. Ook hier zou Mariadistel een rol blijken te kunnen spelen. In de volksgeneeskunde werd Mariadistel toegepast om bij borstvoeding de melkproductie te verhogen. In Duitsland werd het ook toegepast bij geelzucht en galproblemen.

Folklore
Een kom Distels in een emmer geplaatst versterkt de geest en hernieuwt de vitaliteit van allen die zich in de ruimte bevinden. Draag een Distel voor energie en kracht.
In een tuin geteeld weren Mariadistels dieven af, in een kuip geteeld en geplaatst op de drempel weren zij het kwaad af. Een Distelbloem gedragen in je zak beschermd de drager. Op een vuur geworpen, leiden Distels de bliksem van huizen af. Als er een vloek tegen je is uitgesproken, draag dan een hemd geweven van Distelvezel om de vloek te bezweren. Distels worden ook in daken geweven om het kwaad tegen te gaan.

Toepassingen
Alles wat je consumeert (eten, drinken, medicijnen) komt langs de lever voordat het door het lichaam wordt opgenomen. De lever produceert enzymen die nodig zijn om gevaarljke stoffen onschadelijk te maken. Ook de lever kan overwerkt raken en het lichaam lijdt dan onder toxische belasting. We voelen on dan niet zo lekker. (Mijn advies eet een dag enkel fruit.) Het kruid richt zich op het ontstoken weefse, maakt nieuw (niet kwaadaardig) weefsel aanl en helpt verdere schade te voorkomen. Mariadistel kent geen toxische reacties. Eventueel treedt er wat diarree op. Bij ebruik van hoge doseringen is het aangewezen om gal-bindende stoffen (guargom, pectine, vlozaad, zemelen) toe te voegen aan de voeding om irritatie van de darmslijmvliezen te voorkomen. In voorkomend geval, bij ernstige aandoeningen, is er vooralsnog geen bezwaar om gedurende langere tijd van silymarine gebruik te maken.

Een inhoudsstof van de Mariadistel, silibinine is standaard aanwezig in vergiftigingscentra in Europa, zodat het onmiddellijk intraveneus kan worden toegediend bij bijvoorbeeld een vergiftiging door een lid van de Amanita-paddestoelenfamilie, waaronder o.a. de Vliegenzwam en de Groene Knolamaniet vallen.
De activiteit van Mariadistel blijkt bij vergiftiging door Amanita phalloïdes, de erg giftige paddestoel Groene Knolamaniet. Als Mariadistel wordt ingenomen voor van de paddestoel te eten, zou het met een ratio van 100 % vergiftiging beletten. En zelfs als het wordt ingenomen binnen de 10 minuten na ingestie is het effect totaal. Als er binnen de 24 uur na het eten van de paddestoel Silymarine wordt toegediend, blijkt het nog steeds in staat sterfte te voorkomen en de leverschade duidelijk te beperken.

Silymarine, dit is een mengsel van flavonolignanes (een groep flavonoïeden met o.a. antioxiderende werking), onder andere bestaande uit silibine (ook silibarine genoemd), silidianine, isosilybine, dehydrosilybine en silichristine. De concentratie aan silimarine is het hoogste in de gehele vrucht, maar wordt ook teruggevonden in het zaad (= deel van de vrucht) en in het blad. Silibine is waarchijnlijk de component met de grootste biochemische activiteit.

Eén manier waarop de lever beschadigd wordt is door vrije radicalen, Silymarine werkt in dit opzicht als antioxidant. De stof is in dit opzicht tien maal actiever dan Vitamine E. Daarnaast gaat Silymarine zorgen voor het activeren van enkele enzymsystemen (superoxide dismutase, gluthathion) die een ontgiftende werking hebben. Silymarine verhindert verder de werking van het enzyme lipoxygenase, dat schadelijke leukotriënen vormt kan produceren uit meervoudig onverzadigde vetzuren.

De toediening van hoge doseringen gedurende korte tijd aan muizen, ratten, konijnen en honden bleek geen nevenwerkingen te geven, en ook langdurig gebruik bleek (in studies met ratten) geen aanwijzingen voor toxische effecten te geven.

Dosering
Meestal worden doseringen van gestandaardiseerde extracten aanbevolen, waarbij driemaal daags 70-210 mg Silymarine per dag wordt genomen. Alcoholische extracten zijn hier gecontraïndiceerd, omdat men grote hoeveelheden alcohol nodig heeft om een toereikende dosis silymarine toe te dienen (flavonoïden zijn overigens niet zo goed in alcohol oplosbaar.)

Medicinaal
Tegen kramp; galbevorderend
zaadaftreksel tegen: leverstoornissen; geelzucht; galstenen; maagstoornissen; gebrek aan eetlust. cirrhose, chronische hepatitis, vettige infiltratie van de lever (een voorstadium van cirrhose), subklinische cholestase (stagnatie van de galafvoer zonder dat er geelzucht optreedt), en galproblemen; het beschermt de lever tegen gifstoffen en medicijnen, alcohol, asperine, en daardoor verbetert de gezondheid van de lever.

Neem twee tot drie keer per dag twee tot vier pipetjes van de tinctuur of een tot twee tabletten/ capsules. Of neem twee tot drie keer per dag vijftien tot twintig druppels traditionele tinctuur (65% alcoholbasis). Tabletten en capsules zijn sterker in werking. Ga bij chronische klachten van de lever naar je arts!

Culinair
recept culinair

Overig

Bronnen
-http://www.plantaardigheden.nl
-http://www.locusmagi.nl
-http://www.annetanne.be/mariadistel
-Caroline Foley, Jill Nice & Marcus A. Webb, De nieuwe kruidenbijbel, Zelf kruiden kweken en toepassen, Librero, Kerkdriel, 2002, Oorspronkelijke titel New Herb Bible, Vertaling: Textcase Dick de Ruiter, 224 p.
-Pamela Forey en Ruth Lindsay, Medicinale planten, serie Snel-zoek natuurgids, Elmar, Rijswijk, 1994, Vertaling Ludo Koenders, 123 p.
-Christopher Hobbs, Geneeskrachtige kruiden voor dummies, Dummie reeks, Addison Wesley, Imprent Pearson Education Benelux, 2003, Engelstalige editie 1998, Wiley Publishers, Indianapolis, Indiana, Verenigde Staten, vertaling Selma Bakker voor Fontline, 366 p.

Naar het begin van de tekst van deze plant.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.