Samengesteld 30 juni 2004. Gewijzigd 9 december 2006.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.


Pepermunt - Mentha x piperitaNaam

De geslachtsnaam 'Mentha' betekent "sterk ruikend" De soortnaam 'piperita' staat voor gepeperd.
E: Peppermint, Brandymint
F: Menthe poivrťe, Menthe poivre
D: Pfeffer-Minze, Echte Pfefferminze
Volksnamen
Menthos; Mentha; Oudemannekenskruid;Ruukgoed etc.

Oorsprong land van herkomst, wanneer was het al in gebruik?

Familie
Lipbloemenfamilie - Lamiaceae (Labiatae)

Kweek
Pepermunt groeit graag langs het water, in de schaduw, de plant heeft een grote gevoeligheid voor milieuverontreiniging (vormt dan roest). Vermeerderen gaat via (wortel)stek, de plant is een ware woekeraar in de tuin. Het planten van munt in een bak zonder bodem biedt nog enige controle; Ook kunnen uitlopers worden losgemaakt en ondiep elders worden geplant. (Doe dit in het voor of najaar.) Het voorkomen van een schimmelziekte die roest heet. Roest is zichtbaar als roodbruine stipjes aan de onderzijde van de bladeren. De bestrijding van deze ziekte is lastig en het is beter de aangetaste planten volledig te verbranden, en op een andere plaats nieuwe exemplaren te planten.
Knip om ziekten te verkomen de scheuten in de herfst met een heggenschaar tot op de grond af. Verbrand het knipsel, zodat ziektekiemen niet de tuin zullen besmetten.

Er zijn ruim 600 Muntsoorten. De meest geteelde munt is groene munt (Mentha Spicata), die qua smaak en geur doet denken aan kauwgom. De beschrijving geldt voor alle muntsoorten. Ze hebben ook stuk voor stuk in de nazomer dezelfde aren met kleine blauwe of paarsachtige bloemen. Als je het blad mooier vind kun je ze wegknippen
Ze floreren het minst op een droge hete plaats, waar ziekten als meeldauw en roest al snel voor problemen zorgen. Teel ze liever in vochtige grond in de halfschaduw, waardoor een weelderige groei van sappig blad wordt gestimuleerd. Knip wanneer de scheuten ouder worden en het blad vermoeid oogt een deel van de scheuten vlak boven de grond af om de vorming van nieuwe scheuten te bevorderen. Munt houdt van eten: werk dus voor het planten volop compost of verteerde mest door de grond. Geef de planten een tussen ruimte van 25-30 cm. Graaf aan het eind van de winter of begin voorjaar enkele ondergronds uitlopers op en plant ze ca 5 cm diep in hoge potten of bakken. Deel anders de volgroeide pol in de winter te delen. Geef munt waarvan veel wordt geplukt in de winter een laag goed verteerde stalmest en leg zo mogelijk iedere 3 jaar een nieuw bed aan. Verleng de oogst tijd door eind zomer enkele planten op te potten. Knip de plant af tot zo'n 15 cm boven de grond en zet de pot in een kas of binnen op een lichte vensterbank. Zo geniet je een maand voordat de groei in de tuin echt begint al van jonge verse munt blaadjes. Verwijder de bloeistengels om voldoende bladvorming te krijgen. Munt sterft 's winters af, maar planten in een pot kunnen in de herfst worden afgedekt om de groei zo lang mogelijk voort te zetten. Hoewel de plant inheems is in Zuid-Europa is zij nu ook doorgedrongen in de rest van Europa en komt zowel gekweekt als verwilderd voor. Let op bij het kopen van Groene munt. Er is namelijk een andere soort munt, Mentha longifolia (hertsmunt) die grijsgroene bladeren heeft en een onaangename geur. De munt uit de oudheid is niet onze huidige Mentha piperita. Deze, een zaailing van de oorspronkelijke Mentha spicata (Groene munt), werd aan het einde van de zeventiende eeuw in Engeland ontdekt en toen verder gekweekt. Peper- (in de tuin) en watermunt zijn beide bruikbaar en verschillen weinig in hun werking. Munt behoort tot de belangrijkste middelen die de maag versterken en de spijsvertering bevorderen. Watermunt, die sterker werkt, heeft de voorkeur.

Eigenschappen
Kruising van de Aarmunt (Mentha spicata) en de Watermunt (Mentha aquatica). Van de Pepermunt is de stengel roodpaars aangezet, dit geldt ook voor het jonge blad. Het blad is tegenover elkaar staand (net als bij alle Lipbloemigen). De bloemen staan in schijnkransen, ze zijn roze tot lila, de bloei is van juni tot juli.

Inhoudsstoffen
Etherische olie (vooral menthol, dat zeer antibacteriŽle en parasietdodende werking heeft, verder ook menthon, mentola-azulaat en azyleen); Looistoffen; Bitterstoffen; Vitaminen: B3 en B4; Flavonen; Rozemarijnzuur (pas dus op tijdens de zwangerschap); Looistoffen. De hier beschreven soorten worden zo'n 30-60 meter hoog en dijen in de breedte onbeperkt uit met behulp van ondergrondse stengels, tenzij de breedte wordt ingeperkt. In de tuincentra en bij kwekerijen zijn zo'n 10 soorten algemeen verkrijgbaar.

Geschiedenis
Waarschijnlijk is het gebruik van geurige munt al zo oud als de menselijke beschaving. In elk geval weten we dat de Egyptenaren al 1000 jaar voor onze jaartelling bosjes munt meegaven aan hun overledenen. Ook de Grieken kenden de waarde van munt en gaven hem zijn naam: minthos was de aanduiding voor alles met een sterke geur.
Plimius schreef dat groene munt de geest opwekt en de smaak een begerig verlangen naar vlees veroorzaakt. Munt werd en wordt nog steeds rond de gehele Middellandse Zee gebruikt en is vandaar ook naar noordelijker gebieden overgebracht. Er zijn ongeveer 30 verschillende soorten munt maar daar de planten elkaar gemakkelijk bestuiven en hybriden vormen, weet niemand het echt zeker.
Zoals de monnik Wilafrid Strabo het in 875 formuleerde: als iemand de complete lijst van alle soorten en alle eigenschappen van munt kan opsommen, weet hij meteen hoeveel vissen er in de lndische-Oceaan zwemmen.

"Pepermunt,
Kruizemunt,
Witte munt,
Groene munt,
Munt.Munt.Munt.Munt.
Pluk wat je kunt!
Volgend jaar,
Reken maar,
Staan we hier weer bij elkaar."

Malihapi Malu (1955 -)

Gebruik
3000 jaar geleden al in Egypte in gebruik, het werd ook als grafgift meegegeven. In Egypte werd het kruid ook gebruikt voor het stelpen van bloedingen, het werd dan gemengd met azijn. in de bijbel wordt verteld dat Pepermunt gestrooid werd op de vloer van de synagoge. De oude Romeinen gebruikten het om wijn op smaak te brengen, de geur van Pepermunt heeft als prettige bijkomstigheid dat het de geur van alcohol verdoezeld, ook werd het gebruikt om het stremmen van de melk tegen te gaan. Plinius de Oudere verteld dat de Grieken en Romeinen zichzelf kroonde met Pepermunt en hun tafels versierde met de twijgen en hun koks gebruik maakte van pepermunt voor het op smaak brengen van hun gerechten en wijn, sommige schrijvers betwijfelen of het hier om Pepermunt gaat, mogelijk gaat het om andere soorten, ondanks dat er bewijs is dat Pepermunt werd gecultiveerd door de oude Egyptenaren. In de Middeleeuwen werd Munt gebruikt bij oogaandoeningen, bij zweren en rabiŽs (=scheurbuik) (dan met zout). In Japan werden er bladballetjes van Munt gerold om bij je te dragen. Met het blad werden ook de tanden gepoetst verder bij hik, braken, oprispingen en oorpijn. Pepermunt wordt vermeldt in de IJslandse 'Pharmacopoeias' uit de 13de eeuw maar het werd pas algemeen toegepast als medicijn in West-Europa in het midden van de 18de eeuw en dan vooral in Engeland. Het werd pas erkend als een aparte soort aan het eind van de 17de eeuw (Grieve). De meest gebruikte variŽteit in de kruidengeneeskunde is de pepermunt, welke, naar men aanneemt, een kruising van groene munt (M. spicata) en watermunt (M. aquatica) is: ze bevat een hoog gehalte aan menthol, vanwaar de karakteristieke geur. Tot de I7de eeuw maakte men weinig onderscheid tussen de soorten: men gebruikte pepermunt net zo gemakkelijk in Ďmuntsausí als wij de witte munt (M. suaveolens) tegenwoordig.

Folklore
Bij de Grieken en Romeinen was het kruid heilig, volgens een Griekse mythe zou de nimf Minthe, de dochter van de Watergod Kokytos, een amoureuze verhouding hebben gehad met de God van de Onderwereld, Hades, dit tot groot ongenoegen van zijn vrouw, Persephone en zijn schoonmoeder, Demeter, deze laatste stortte zich in razernij op de nimf en scheurde haar aan stukken. Hades, de verdrietige minnaar liet uit de resten een geurig kruid groeien, de Munt.
Een Christelijke legende verteld dat Maria, na de dood van Jezus, zich dagenlang uit rouw alleen gevoed had met Groene Munt, in ItaliŽ bestaat dan ook een spreekwoord dat zegt: "Wie de Groene Munt vindt en ze niet aanbidt, zal ook de Madonna niet zien als hij sterft".
Munt wordt al heel lang gebruikt in genezende drankjes en mengsels, en het verse kruid tegen de huid gewreven zou hoofdpijn verlichten. Munt gedragen om de pols beschermt tegen ziekte, maagproblemen zullen verlicht worden als men een groen lappen popje vult met Munt en het inwrijft met helende oliŽn. Munt wordt ook gebruikt bij reisbezweringen en om lust te bewerkstelligen.

De heldere groene blaadjes en de frisse smaak maken het bruikbaar bij geld - en voorspoedbezweringen, de makkelijkste manier is om enkele Muntblaadjes in je portemonnee te bewaren. Om een plek te reinigen, sprenkel je zout water met een plantenspuit waarin je verse takjes Munt, Rozemarijn en Marjolein hebt gedaan. Verse Munt op een altaar zal goede geesten aan trekken en helpen bij je magie. Munt wordt ook gebruikt om een huis te beschermen. Met Munt worden hier alle Muntsoorten bedoeld.

Toepassingen
Medicinaal krampwerend, tegen winderigheid, zweetafdrijvend, menstruatie opwekkend, verkoelend en antiseptisch. Warme hoofdpijn, huidaandoeningen, krampen, darmproblemen, reisziekte, misselijkheid, slapeloosheid, menstruatiepijn, infecties van neus en bijholten en voor een frisse adem.
Zenuwstelsel
Opwekkend en ontkrampend bij allerlei nerveuze aandoeningen, goed bij migraine, hoofdpijn door oververhitting (zonnesteek, sauna etc.) Ook bij een zenuwuitputting en zenuwpijn. Ook bij een pijnlijke menstruatie. Maakt opgewekt. Bij kiespijn en tandvleesontsteking. Groene munt, ook wel aarmunt of rondbladige munt genoemd, is de variŽteit die het vaakst in tuinen wordt gekweekt en vormt medicinaal gezien een adequaat substituut veer pepermunt. Doordat ze niet het hoge mentholgehalte van pepermunt bezit, is ze heel wat minder prikkelend en daardoor geschikter voor.

Spijsvertering
Bij teveel maagzuur, oprispingen, algemene maagklachten, misselijkheid (denk ook aan reisziekte), overgeven, slechte vertering, winderigheid en koliekpijn. De galtoevloed wordt gestimuleerd, de galafvoer verbeterd, werkt dus bij geelzucht, het heeft een krampwerende invloed op de gladde spieren van de spijsvertering. Verder uiteraard bij een slechte adem (halocitose). Ondersteunend bij de Ziekte van Crohn.

Huid
Verkoelend, verdovend bij pijn, jeuk, huiduitslag, nervositeit en warmte, de of mentholpoeder zorgt voor extra doorbloeding, dit veroorzaakt eerst een koel gevoel, later een warm gevoel. Bij zweren, slecht helende wonden, brandwonden, schurft, dauwworm (dan kompressen van de thee of de verdunde ), bij muggen. Ook bij griep en koorts, Pepermunt is dan zweetbevorderend, bij een verstopte neus inhaleren.
Men gebruikt het blad voor de oertinctuur, in het begin van de bloei plukken. Voor de thee worden de bloeiende toppen gebruikt. Verzacht de smaak van bittere kruiden.

Let op!
Door de menthol niet geschikt voor kinderen! Als vervangend kruid kan men Kattekruid of Kruizemunt gebruiken, deze hebben dezelfde eigenschappen als Pepermunt maar dan veel milder. Verder niet gebruiken tijdens de zwangerschap, Pepermunt kan huidirritatie veroorzaken, niet gebruiken wanneer homeopathische middelen worden gebruikt, niet langdurig gebruiken, deze waarschuwingen gelden ook voor de etherische olie.
Goede combinaties
Kan nagenoeg aan elk ander kruid worden toegevoegd, om de smaak te verbeteren van wat bittere mengsels. Bij griep en verkoudheid gaat het goed samen met Vlier en Duizendblad. Recepten
-Zalf om de melkafscheiding te stuiten
Een mengsel van: 1 gr Pepermuntolie, 1 gr Bergamotolie, 0,5 gr Kamfer en enkele druppels wonderolie.Tweemaal daags op de borsten wrijven.
-Kompres bij jeuk
Enkele verse munttakjes stukmaken en op de plaats van de irritatie leggen. Een zeer doeltreffend middel bij jeuk door een insectenbeet.
-Thee bij een moeilijke spijsvertering
5 gr vers of gedroogd Pepermuntblad op 100 ml heet suikerwater de drank filtreren en met kleine teugjes tegelijk drinken.

Waarschuwing: Pepermunt mag in geen enkele vorm aan babyís en peuters worden gegeven: te veel van de olie kan de maag wand irriteren en misbruik kan tot zweren leiden. Het kruid kan daarnaast bij sommigen een allergische reactie veroorzaken.

Culinair
Natuurlijk een heerlijk kruid in de keuken. Munt heeft een bijzondere band met de Engelse keuken. Beroemd is de muntsaus die bij Lamsvlees en de onvermijdelijke groene erwtjes wordt geserveerd. In die saus is groene munt verwerkt, maar er bestaan veel andere soorten munt met verschillende geuren en smaken, al is de Mentha spicata de meest gebruikte. Verse munt toegevoegd aan gerechten maakt deze lichter verteerbaar. De olie die de plant oplevert wordt gebruikt bij de vervaardiging van pepermuntkauwgom. In de keuken worden fijngesneden muntblaadjes zowel aan hartige als aan zoete gerechten toegevoegd. De scherpe pikante smaak van munt is onmiskenbaar. De geurige maar iets minder pittige lila bloempjes zijn heerlijk in gebak.

Verse muntchutny
75 gram verse muntblaadjes
1 eetlepel gerapte gember
2 Spaanse pepers zonder zaad
4 eetlepels citroensap
1 theelepel zout
2 theelepels suiker

Was de munt en droog hem in een doek. Gebruik alleen de blaadjes. Maal de ingrediŽnten in een mixer of staafmixer tot er een homogene pasta ontstaat, eventueel wat water toevoegen. Je kunt er 60 gram amandelen , hazelnoten, pijnboompitten of geroosterde pinda's in doen voor het fijnmalen. Het malen duurt dan wat langer en je moet hier altijd water aan toe voegen anders is dit te dik. Heel lekker bij gebakken aardappel en tempť. Dit kan ook gemaakt worden van koriander of kervel

Overig

Bronnen
http://www.locusmagi.nl/
http://www.plantaardigheden.nl/plant/beschr/gonnve/pepermunt.htm
http://www.plantaardigheden.nl/aardig/recepten/inej_recept01.htm#Verse
http://members.lycos.nl/inemieneke/Eetbare%20planten%20en%20kruiden.htm
http://www.plantaardigheden.nl/zoeken/default.htm

Naar het begin van de tekst van deze plant.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.