Samengesteld 19 juni 2004. Bijgewerkt op 20 juni 2004. Gewijzigd 9 december 2006.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.


Paardebloem (Gewone) - Taraxacum officinale

Er zijn verschillende verklaringen voor de geslachtsnaam, mogelijk komt 'Taraxacum' van het Griekse 'taraxa' wat "ik heb veroorzaakt" betekent en 'achos' wat voor 'pijn' staat, een verwijzing naar de medicinale werking van de plant, een andere uitleg is dat 'Taraxacum' zou staan voor oogziekte. Weer een andere verklaring is dat 'Taraxacum' een uit het Arabisch of Perzisch stammend woord is voor een Composiet, het staat echter niet vast of het over 'onze' Paardebloem gaat. De soortnaam 'officinalis' is een indicatie dat het een al van oudsher erkend geneeskruid is. Andere talen
E: Dandelion
F: Dent de Lion
D: LŲwenzahn

Volksnamen
Beddepisser (vochtafdrijvend); Brievenbesteller; Hondentong; Hondsbloem; Hondspol; Kaarsjes; Kettebloem; KŤttekroed; Klierwortel; Konijnengroen (wild gewas voor konijnen); Leeuwentand (bladvorm); Melkbloem (sap van de plant); Molsla (groente); Paerdsbloom (wild gewas) voor paarden) KŤttebloom; Papebloem; Papekruid; Pisbloom; Pissebloem; Uitblazertjes (gebruik); Varkensbloem (wild gewas voor varkens); Zoggendistel.

Oorsprong
onbekend

Familie
Composietenfamilie - Asteraceae

Kweek
Gedijt op droge grond, weiden op zonnige plekken, zandgrond, grazige plaatsen, wegbermen, tuinen, ruigten. Is met weinig tevreden. Heeft een lange penwortel en komt soms zo aan haar water. Eenmaal in je tuin zul je veel moeite moeten doen om haar weer te verwijderen.

Eigenschappen
De plant wordt vijftig centimeter hoog. Als zij niet genoeg zon vangt, groeit de bloemstengel boven de ander planten uit (dit doen het madeliefje en hondsdraf ook) Paardebloem heeft een grondstandige bladrozet waarmee hij iedere andere plant verdringt, de wortel is praktisch onuitroeibaar. Deze wortel is overblijvend. De bladen zijn onregelmatig getand, gelobt of ingesneden maar zelden gaafrandig, wel steeds haarloos. De plant heeft maar enkele bloemen; zij staan op een onvertakte holle steel. De bloem is geel, staat op bloemhoofdjes en bestaat uit lintbloemen. De bloemen openen bij zonsopgang staan altijd naar de zon gekeerd. Bij schemering en regen sluit de bloem. Een omwindsel bestaande uit buitenste rand en een binnenste rand. De buitenste rand heeft korte en afstaande en de binnenste rand aanliggende en smalle blaadjes. De buitenste omwindselblaadjes zijn neergeslagen. De vrucht is lang gesnaveld met een schermvormige veerachtige pappus. Als de zaden rijpen dan vormen zij parapluutjes die behaard zijn en op een ronde bol staan. Bij het plukken komt een melkachtig sap vrij. Alle delen bevatten dit sap. Na het plukken wordt de stengel snel slap, de hele plant is zeer bitter van smaak. De plant bloeit van april (mei is de hoofdbloei) tot september (augustus tweede bloei) op grazige plaatsen, akkers en op zandgrond, tuinen, wegbermen, paden en op ruigten. Zij komt in heel Europa voor en in West-Azie. De plant bevat veel inhoudsstoffen die voor mens en dier nuttig zijn zoals: vitamine A, B, C (vier maal zoveel als in sla) en D; Glycoside (Taraxine) calcium, natrium, kalium, silicium (voor nieuw weefsel), ijzer (meer dan in spinazie), mangaan, zwavel. Inuline (werkt als insuline, regelt de suikeromzetting, bloedsuikerverlagend). Voor medicinaal gebruik zijn wortel, blad geschikt. In de handel zijn capsules, tabletten en tincturen en losse bladeren (om thee van te zetten) in omloop.

Geschiedenis
Vreemd genoeg niet genoemd door de schrijvers in de klassieke oudheid, ondanks dat de plant in overvloed groeide in alle gematigde gebieden van Europa. In China wordt de plant al in de 7de eeuw genoemd als medicinaal kruid. Door de Arabische artsen wordt het kruid voor het eerst genoemd in de 10de en 11de eeuw, zij noemden de plant 'Taraxacon'. in Wales werd de plant ook veel in de middeleeuwen toegepast, tijdens de renaissance werd het kruid in toenemende mate gebruikt. Het stond vroeger in een hoog aanzien in West-Europa, Engeland en vooral Frankrijk (daar werd de plant gekweekt en verhandeld). Het werd als sla gegeten.

Gebruik
In de 20ste eeuw werd de plant gebruikt in de zogenaamde 'taraxacotherapie', voor nieren, blaas en constitutie, dit was toch een wat ťťnzijdige behandeling. Binnen de Ayurveda wordt Paardebloem toegepast bij leverkwalen. Op het platteland werd van de bladeren een soort bier gemaakt en een lichte sherry-achtige wijn van de bloemen. Beide dranken zijn een uitstekend tonicum en 'goed voor het bloed'.

Folklore
Als je wilt weten hoe lang je nog te leven hebt, blaas dan de pluisjes van een Paardebloem, zoveel als erop blijven staan, zoveel jaren heb je nog te leven of zoveel kinderen zul je krijgen. Is de bloem leeg dan mag je een wens doen. Op deze manier kun je ook de tijd lezen, zoveel pluisjes als er nog op de Paardebloem staan, zo laat is het. De wortel kan wanneer deze is gedroogd, worden gemalen als koffie, als men hiervan een thee maakt kan deze voorspellende krachten teweeg brengen. Ook kan je deze thee naast je bed zetten om geesten op te roepen. Om een boodschap aan een geliefde te sturen, kun je Paardebloempluisjes in zijn of haar richting blazen en je boodschap visualiseren. Als je Paardebloemblad begraaft in de zuidwesthoek van je huis, zal er een gunstige wind over blazen. Boeren rookten vroeger hun stallen en woonhuis in het voorjaar uit met paardebloemen. Het reinigde de boerderij van onzuiverheden.
Hecate tracteerde Thesus op een salade met paardebloembladeren en de chefkof van Jacobus II beweerde dat in een eenvoudige salade minstens tweeendertig ingredienten gingen en in een 'fraaie' salade nog veel meer. De bladeren van de paardebloem ontbraken dan zelden.

Toepassing
Paardebloem kent een groot aantal voor ons nuttige inhoudsstoffen te weten: Vitaminen A, B, C en D; Mineralen, calcium, natrium, kalium, silicium (voor nieuw weefsel), ijzer, mangaan, zwavel; Inuline (werkt als insuline, regelt de suikeromzetting, bloedsuikerverlagend).

Medicinaal
Spijsvertering en urinewegen; algeheel versterkend door een grote hoeveelheid mineralen en vitaminen, ook bij anemie, bloedaanvullend, een zeer goede voorjaarsreiniger; lever, galblaas, vochtafdrijvend (!), laxerend; oogkwalen; reinigend voor lever, acne en kan huidproblemen behandelen; verkoelend; eetlustopwekkend; aanzet tot vorming moedermelk.
Voor de lever (levercirrose en levertoxiteit), bij geelzucht (hepatitis) en een trage leverwerking en verstopping van de lever en de galblaas, ook bij galstenen. Paardebloem stimuleert de galafvoer. Goed voor stimulering blaas (ontsteking), nieren. Door de diuretische werking ook een goed middel bij reuma en jicht. Stimuleert de pancreas bij diabetespatiŽnten Een zeer goede vochtdrijver, ook als het vasthouden van vocht wordt veroorzaakt door hartfalen. Heeft een mild laxerende werking. Bij chronische pijnklachten zoals bij reumatiek, artritis en huidaandoeningen (onder andere wratten). Als tonicum (goed voor het bloed).
Bij branderige ogen, vermoeide ogen, oogzwakte, bijziendheid (stel je hier niet teveel van voor). Bij droge ogen kan men beter Korenbloem of Ogentroost gebruiken. ook voor huidproblemen die door problemen van de lever worden veroorzaakt (droog eczeem).

De tinctuur wordt gemaakt van de wortel, in het najaar verzamelen, vanwege het hogere gehalte aan inuline in dit jaargetijde. Om de wortel te drogen kan men ze het beste in de lengte doorsnijden. De gedroogde wortel kan ook gedroogd worden en gemalen en dan gedronken worden als koffie. De thee wordt gemaakt van de jonge blaadjes en de bloemen in het voorjaar oogsten. De thee is een zeer goede reiniger voor het voorjaar. Van de tinctuur en afkooksel zijn de volgende doseringen van toepassing: minimaal drie keer per dag een kop afkooksel en dat zes maand lang of vier tot zes theelepes per dag tinctuur.

Let op!

Bij zeer grote hoeveelheden ingenomen kan Paardebloem tot maag - en darmstoornissen leiden en zelfs tot hartritmestoornissen. Het sap uit de bloemstelen kan huidirritatie veroorzaken. Gebruik paardebloem niet bij obstructie in de darmen, galkanaal of bij galblaasontsteking!

Goede combinaties
Gaat voor problemen van de galblaas goed samen met Kweekgras en Duizendblad. Bij leverproblemen samen met Mariadistel. Voor een diuretisch effect afwisselen met andere kruiden als Heermoes, Brandnetel.

Recepten
Diuretisch decoct
100 gr Paardebloemwortel aan de kook brengen in een liter water. Van dit decoct drie kopjes per dag.

Culinair
De bladeren zijn heel voedzaam en jonge blaadjes kunnen als Molsla in het voorjaar gegeten worden in een salade, ook de bloemen kan je eten. Verder is paardebloem te gebruiken in wilde groente; soep; roerbakschotels. De blaadjes smaken als andijvie.

Recept
Paardebloemkoffie
Deze koffie is gezonder en beter verteerbaarder dan echte koffie.
Graaf wortels op van een tweejaar oude plant, in de herfst. Snij de toppen eraf, was en droog in een matig warme oven. Bewaar in blikken om schimmelen en aanvreten door wormen te voorkomen. Vlak voor gebruik rooster je de wortels lichtbruin en maal je ze als koffiebonen.

Overig
Het witte melksap is licht giftig, het zit in alle bovengrondse delen. Paardebloemen zijn een belangrijke honingleverancier, een plant waar bijen zelf sterk de voorkeur voor hebben.

Bronnen
-http://www.plantaardigheden.nl
-http://www.natuurlijkerwijs.com
-http://www.annetanne.be
-Pamela Forey en Ruth Lindsay, Medicinale planten, serie Snel-zoek natuurgids, Elmar, Rijswijk, 1994, Vertaling Ludo Koenders, 123 p.
-Caroline Foley, Jill Nice & Marcus A. Webb, De nieuwe kruidenbijbel, Zelf kruiden kweken en toepassen, Librero, Kerkdriel, 2002, Oorspronkelijke titel New Herb Bible, Vertaling: Textcase Dick de Ruiter, 224 p.
-Audrey Wynne Hatfield, Kleine kruidenencyclopedie, 3e dr., Hollandia, Baarn, 1977; Oorspronkelijke titel Pleasures of herbs, Vertaling: H. C. E. de Wit-Boonacher, 198 p.
-Pamela Forey en Ruth Lindsay, Medicinale planten, serie Snel-zoek natuurgids, Elmar, Rijswijk, 1994, Vertaling Ludo Koenders, 123 p.
-Christopher Hobbs, Geneeskrachtige kruiden voor dummies, Dummie reeks, Addison Wesley, Imprent Pearson Education Benelux, 2003, Engelstalige editie 1998, Wiley Publishers, Indianapolis, Indiana, Verenigde Staten, vertaling Selma Bakker voor Fontline, 366 p.
-http://www.locusmagi.nl/paardebloem
-http://plantaardigheden.nl/plant/beschr/gonnve/paardebloem.htm

Naar het begin van de tekst van deze plant.

Deze tekst in het gehele browser-venster plaatsen.

Klik linksboven in het browser-venster op de pijl naar links om terug te komen bij de vorige situatie.